Mbeni yorö ti kaïngo kobela ti Alzheimer ayeke dä pëpe, me awasenda-ye ayeke gi lakue alege ti kaï na akode ti kaïngo kobela ni.
Azo ti gingo nda ti ye ayeke sara nga kua ti hinga hio kobela ti li so ague oko na kobela ti Alzheimer, ndali ti so tongana a hinga ni hio, a lingbi ti mû maboko ti sava ni.
Mbeni fini gingo nda ti ye so a sigigi na ni na yâ ti mbeti-sango Frontiers in Aging Neuroscience afa so acide formique so ayeke na yâ ti ngu ti tere ti zo alingbi ti duti mbeni ye so alingbi ti mû maboko ti hinga kobela ti Alzheimer hio.
Mbeni ndokua ti Amerika so ayeke bâ lege ti akobela (CDC) afa so kobela ti li ayeke “mbeni kobela so ayeke sara si zo ayeke dabe ti lo na aye pëpe, lo yeke gbu li ti lo nzoni pëpe wala lo yeke mû adesizion nzoni pëpe, na a yeke kanga lege na lo ti sara akua ti lâ oko oko.”
Na ndo ti kobela ti Alzheimer, ambeni kobela nde ayeke dä tongana kobela ti li so ayeke na tere ti Lewy nga na kobela ti li so ayeke na yâ ti akamba ti mênë. Me kobela ti Alzheimer ayeke mbeni kobela so ayeke sara si zo ayeke gi bê ti lo mingi.
Na lege ti mbeni rapport ti ngu 2022 ti Association ti kobela ti Alzheimer, azo ndulu na kutu 6,5 na Amerika ayeke na kobela so. Na ndo ni, awagingo nda ti ye abâ so wungo ni so ayeke gue na li ni fani use na ngu 2050.
Na ndo ni, azo so ayeke na kobela ti Alzheimer so ague na li ni mingi alingbi ti duti ngangu na ala ti mene ye, ti sara tënë nga ti tambela.
Juska na tongo nda ti angu 2000, gi ti hinga wala mbeni zo ayeke na kobela ti Alzheimer wala mbeni mara ti kobela ti li.
Mbeni ndokua (Institut national de l’âge) atene so awanganga alingbi fadeso ti sara mbeni ye so a iri ni poncture ti lumbaire, so a iri ni nga poncture ti lumbaire, ti bâ wala a yeke wara ambeni ye so ayeke sara si zo awara kobela ti Alzheimer.
Adocteur ayeke gi ambeni ye tongana béta-amyloïde 42, kota mbage ti aplaque ti amyloïde so ayeke na yâ ti cerveau, na ala lingbi ti gi ti bâ wala mbeni ye ayeke na lege ni pëpe na lege ti mbeni scanner ti PET.
Kenneth M. Dr. Langa, mbeni wafango mbeti na ndo ti seni nga na docteur na Université ti Michigan, atene: “Afini kode ti bango na a-image, mbilimbili a-image ti amyloïde, a-image ti PET ti amyloïde nga na a-image ti tau PET, amû lege na e ti bâ ambeni ye so ayeke na lege ni pëpe na yâ ti cerveau ti zo na ngoi so lo de na fini.” na Ann Arbor, so amû mbage pëpe na yâ ti étude ni, asara tënë na ndo ti mbeni podcast so a sara ade ti ninga pëpe na ndo ti Médecine ti Michigan.
Ambeni yorö alingbi ti mû maboko ti sara si akobela ti fufu ni aga ngangu pëpe nga ti sara si kobela ni ague na li ni hio pëpe, atâa so ala lingbi pëpe ti sava ni.
Na tapande, mbeni docteur alingbi ti mû na zo yorö tongana donepezil wala galantamine ti tene lo wara akobela ti fufu mingi pëpe. Mbeni yorö so a yeke gi nda ni, so a iri ni lecanemab, alingbi nga ti sara si kobela ti Alzheimer ague na li ni hio pëpe.
Teti so a hunda nginza mingi ti sala test ti hinga wala zo ni ayeke na kobela ti Alzheimer na peut-être azo kue alingbi ti wara ni pëpe, ambeni wandara ayeke zia na kozo ndo ti sala test ti hinga kobela ti Alzheimer kozoni.
Azo ti gingo nda ti ye ti Université ti Shanghai Jiaotong nga na ti WuXi ti Chine abungbi oko ti gi nda ti kusala ti acide formique tongana mbeni biomarqueur ti kobela ti Alzheimer na yâ ti ngu ti tere ti zo.
Azo ti senda-ye asoro mbilimbili ye so na lege ti ambeni gingo nda ti ye so ala sara kozo awe na ndo ti biomarqueur ti kobela ti Alzheimer. Ala bâ so salango kusala na formaldéhyde na lege ni pëpe ayeke mbeni kota ye so ayeke sala si zo ayeke na kpale ti gbungo li so aga na peko ti ngu ti lo.
Ti sara étude so, awasungo mbeti ni amû azo 574 so alondo na Clinique ti Mémoire ti Sixième Hôpital ti azo ti Shanghai, na Chine.
Ala kangbi yâ ti azo ni na yâ ti agroupe oku na lege ti lege so ala sara na a-épreuve ti hingango ye; agroupe so alondo na nzoni hingango ye ti si na kobela ti Alzheimer:
Azo ti gingo nda ti ye ni amû ambeni ye ti ngu ti azo so amû mbage na ni ti bâ wala acide formique ayeke na yâ ni nga na mênë ti ala ti bâ wala ADN ni ayeke dä.
Na hakango wungo ti acide formique na yâ ti groupe oko oko, awagingo nda ti ye ni awara kangbi na popo ti azo so ayeke na nzoni seni ti gbungo li nga na azo so ayeke kamême na mbeni kpale ti gbungo li.
Na yâ ti agroupe so mbeni ye ti gbungo li ti ala akiri na peko, wungo ti acide formique na yâ ti ngu ti ala ayeke mingi ahon ti agroupe so ayeke na nzoni seni ti gbungo li.
Na ndo ni, azo so ayeke na kobela ti Alzheimer ayeke na gbâ ti acide formique na yâ ti ngu ti ala ahon azo so ayeke na nzoni seni ti li.
Azo ti senda-ye ni awara nga mbeni sioni kamba na popo ti wungo ti acide formique so ayeke na yâ ti ngu ti tere ti zo nga na a-épreuve ti hingango ye na ndo ti tënë ti batango li nga na ti bingo bê.
Awasungo mbeti ni asû na mbeti: “A sala si UA ague na li ni mingi na yâ ti bungbi ti azo so a gi nda ti [kobela ti Alzheimer] hio.”
Ye so asigigi na yâ ti gingo nda ti ye so ayeke kota ye ndali ti araison mingi, na so ayeke kota ye pëpe ndali ti so nginza so a hunda ti hinga na kobela ti Alzheimer ayeke mingi.
Tongana ambeni gingo nda ti ye nde afa so formate ti ngu ti tele alingbi ti fa so hingango ye ti zo akiri na peko, ye so alingbi ti ga mbeni ye so ayeke ngangu pëpe ti sala kusala na ni na so ngere ni ayeke ngangu pëpe.
Na ndo ni, tongana mara ti tara tongaso alingbi ti fa so zo ni ayeke na kobela ti Alzheimer, azo ti kaïngo kobela alingbi ti mû maboko hio.
Docteur Sandra Petersen, DNP, kota zo ti mungo maboko na ndo ti seni nga na nzoni duti ti azo ti Pegasus, atene na Médical News Today na ndo ti gingo nda ti ye so:
“Achangement so ayeke si na yâ ti kobela ti Alzheimer ayeke to nda ni ndulu na ngu 20 ti si na 30 kozoni si a wara kobela ni na mingi ni zo ayeke bâ ni pëpe juska mbeni kota ye ti sioni asi na lo.
”Mbeni kota ye so asi na yâ ti mara ti tara tongaso (so ayeke sara si zo awara kobela pëpe nga so ngere ni ayeke ngangu pëpe) so azo kue alingbi ti wara ni ayeke duti ande mbeni ye so ayeke changé aye mingi na yâ ti bira so a yeke tiri na kobela ti Alzheimer,” Dr. Peterson atene.
A ninga pëpe, awandara awara mbeni biomarqueur so alingbi ti mû maboko na awanganga ti hinga kobela ti Alzheimer hio. Ye so ayeke mû lege na awanganga...
Afini ye so a wara na yâ ti asusu alingbi ti mû maboko mbeni lâ ti leke mbeni test ti mênë so ayeke ga ande mbeni mbage ti gingo nda ti kobela ti Alzheimer nga na ambeni kobela nde...
Mbeni fini gingo nda ti ye asala kusala na a-échographie ti cerveau ti PET ti fa kozoni awe guengo na li ni ti hingango ye so aluti na ndo dutingo ti aprotéine amyloïde na tau na yâ ti cerveau, na popo ti ambeni ye so ayeke mû lege na zo ti hinga ye...
Awanganga ayeke sara kua fadeso na a-épreuve nde nde ti hingango ye nga na a-échographie ti hinga kobela ti Alzheimer. Azo ti gingo nda ti ye aleke mbeni algorithme so alingbi ti sara kua na mbeni...
Ti bâ lê ti zo hio alingbi ti mû mbeni lâ akpengba sango na ndo seni ti cerveau. Mingi ni, a lingbi ti hinga aye so afa so zo ni ayeke na kobela ti li.