Article so ayeke mbage ti kota tënë ti gingo nda ti ye “Salango kusala na a-antimicrobien, ngangu ti gbungo a-antimicrobien nga na microbiome ti anyama ti kobe”. Bâ a-article 13 ni kue .
Azo angbâ lakue ti hunda acide organique mingi tongana mbeni ye so a zia na yâ ti kobe ti anyama. Juska laso, a zia lê mingi na ndo batango kobe nzoni, mbilimbili ti sala si akobela so ayeke mû ndo na yâ ti asusu nga na ambeni nyama nde adë. A yeke manda fadeso ambeni acide organique wala a yeke sala kusala na ni awe ti vo na ni. Na popo ti gbâ ti acide organique so a gi nda ni mingi, acide formique ayeke mbeni oko ti acide ni. A yeke zia acide formique na yâ ti kobe ti ndeke ti tene Salmonella nga na ambeni ye so ayeke mû kobela na azo aduti pëpe na yâ ti kobe ni nga na yâ ti ngbongboro nyama ti ala na peko ti so ala te ni. Na ngoi so azo ayeke hinga ye mingi na ndo ti ngangu ti acide formique nga na ngangu so lo yeke sara na ndo ti azo so ayeke mû kobela na zo nga na akobela so ayeke na yâ ti kobe, a yeke ga polele so dutingo ti acide formique alingbi ti sara si ambeni mbilimbili lege ti kobela ti Salmonella abâ gigi. Kiringo tënë so alingbi ti ga ngangu mingi tongana acide formique alï na yâ ti ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro nyama ti yâ ti zo na asala kusala gi pëpe na Salmonella so ayeke sala kusala na yâ ti ngbongboro ngbongboro ngbongboro tele ti zo awe, me nga na akete kete ye so ayeke na yâ ti ngbongboro ngbongboro nyama ni mveni. Na yâ ti kiringo tënë ni, a yeke bâ ande aye so asi fadeso nga na lege so a lingbi ti sara ambeni recherche na ndo ti microbiome ti asusu nga na kobe so a sara kua na acide formique.
Na yâ ti kua ti batango anyama nga na ti ndeke, kpale ni ayeke ti leke akode ti bango ndo na ndo ti aye so ayeke sara si anyama ni amaï nzoni nga ti tene a lë lengo nzoni na ngoi so a yeke kanga lege na akpale so ayeke si na kobe. Na yâ ti mbaï, mungo yorö ti kaïngo kobela na akota zo ti kodoro ni asara si anyama ni aduti nzoni, ala duti nzoni nga ala sara kua nzoni (1–3). Na lege ti mbeni kode ti salango ye, a tene so a-antibiotique so a mû na zo na akota wungo so ayeke kanga lege na zo ti yamba lo ayeke sala si zo so ayamba lo akiri tënë na lege so lo yeke gbian yâ ti flore ti yâ ti zo (GI) nga, na pekoni, lo yeke sala kusala na popo ti lo na zo so ayamba lo (3). Me, agingo bê so angbâ lakue na ndo ti lege so akobela so ayeke na yâ ti kobe so alingbi ti mû yorö ti kaïngo kobela alingbi ti mû ndo nga na lege so ala lingbi ti sara si akobela so alingbi ti mû yorö ti kaïngo kobela na azo asara si yeke yeke a zia lege ti sarango kua na yorö ti kaïngo kobela na yâ ti anyama so ayeke te kobe (4–8). Tongaso, lekengo ambeni ye ti ziango na yâ ni kobe nga na ambeni ye ti lekengo ni so alingbi kamême na ambeni ye so a hunda (salango si anyama aduti nzoni, nzoni duti ti ala, na salango kusala nzoni) ayeke mbeni ye so agbu bê ti azo mingi na mbage ti gingo nda ti ye ti senda-gi nga na bango ndo ti guengo na li ni ti dengo buze (5, 9). Azo nde nde so ayeke mû kobe na azo ti dengo buze alï na yâ ti kobe ti anyama, so na popo ni a yeke wara a-probiotique, a-prébiotique, a-huile essentielle nga na ambeni ye so ague oko na ni so alondo na akeke nde nde, nga na ambeni ye tongana aldehyde (10–14). Ambeni ye nde so a yeke kä ni na yâ ti kobe ti ndeke ayeke a-bactériophage, a-oxide ti zinc, a-enzyme exogène, a-produit so ayeke sara si a yeke wara a-acide pëpe ( 15, 16 ).
Na popo ti aye so ayeke dä ti mû kobe na azo, a-aldehyde nga na a-acide organique ayeke na yâ ti mbaï aye so a manda ni mingi nga so a sara kua na ni mingi ( 12, 17–21 ). A-acide organique, mbilimbili a-acide gras so ayeke na kete chaîne (SCFA), ayeke aye so azo ahinga ni nzoni mingi so ayeke kanga lege na asioni nyama so ayeke mû kobela na azo. A yeke sala kusala na a-acide organique so tongana a-additif ti kobe gi pëpe ti kanga lege na dutingo ti akobela so ayeke na yâ ti matrice ti kobe ni, me nga ti sala ngangu na ndo kusala ti yâ ti zo ( 17, 20–24 ). Na ndo ni, a yeke wara a-SCFA na lege ti fermentation ti flore ti yâ ti ngbongboro nyama ti yâ ti zo na a pensé so ala yeke sara mbeni kua ti mécanique na yâ ti ngangu so ambeni probiotique nga na a-prébiotique ayeke sara ti kanga lege na akobela so ayeke mû yâ ti zo ( 21, 23, 25 ).
Na yâ ti angu so ahon, a gboto lê mingi na ndo ti a-acide gras nde nde so ayeke na kete chaîne (SCFA) tongana ambeni ye so a zia na yâ ti kobe. Mingi ni, a sara gbâ ti a-étude na ndo ti propionate, butyrate nga na formate nga a sara kua na ni na yâ ti dengo buze ( 17, 20, 21, 23, 24, 26 ). Na ngoi so akozo gingo nda ti ye aluti mingi na ndo ti batango akobela so ayeke na yâ ti kobe ti anyama nga na ti ndeke, ambeni gingo nda ti ye so asi ade ti ninga pëpe achangé bango ndo ti ala na ndo ti sarango si anyama kue aga nzoni nga na seni ti yâ ti ala ( 20, 21, 24 ). Acétate, propionate, na butyrate agbu bê ti azo mingi tongana a-acide organique so a zia na yâ ti kobe ti tengo ni, na popo ti a-acide formique ayeke nga mbeni ye so ayeke mû zendo ti mû maboko ( 21, 23 ). A bi bê mingi na ndo ambage ti batango kobe ti acide formique, mbilimbili ti sala si akobela so ayeke na yâ ti kobe adë mingi pëpe na yâ ti kobe ti anyama. Ye oko, a yeke bâ nga ambeni ye nde so a lingbi ti sala kusala na ni. Kota ye so e leke ti sara na yâ ti kiringo tënë so ayeke ti bâ mbaï nga na dutingo ti acide formique so ayeke sara si kobe ti anyama aga nzoni (Foto 1). Na yâ ti étude so, e yeke bâ ande lege so acide formique ayeke sara kua ti tiri na asioni nyama. Na ndo ni, e yeke bâ ande nzoni ye so lo yeke sara na ndo ti anyama nga na asusu nga e yeke sara tënë na ndo ti akode so alingbi ti sara si lo sara kua nzoni.
Fig. 1. Carte ti li ti atënë so a sala tënë na ndo ni na yâ ti kiringo tënë so. Na yâ ti ambeni ye, a yeke wara akota ye so: ti fa mbaï nga na dutingo ti acide formique tongana mbeni ye so ayeke sara si kobe ti anyama aga nzoni, akode ti kaïngo kobela ti acide formique nga na ngangu so sarango kua na ni ayeke sara na ndo ti seni ti anyama nga na ti ndeke, nga na akode so alingbi ti sara si anyama aga nzoni.
Ti leke kobe teti anyama nga na asusu ayeke mbeni kusala so ayeke ngangu mingi so a hunda ti sala aye mingi, so na popo ni a yeke wara salango kusala na ale-kobe na lege ti mitele (na tapande, salango kusala na ale-kobe ti sala si akete kete ye ni aga kete), salango kusala na wâ ti sala na a-pellet, nga na ziango ambeni ye mingi na yâ kobe ni alingbi na mbilimbili bezoin ti kobe ti nyama ni (27). Tongana e bâ aye so ayeke ngangu mingi, a yeke ye ti dongo bê pëpe so salango kusala na kobe ayeke sala si ale-kobe ni awara aye nde nde kozoni si a si na ndo ti lekengo kobe, na ngoi ti fango na kobe, nga na pekoni na ngoi ti guengo na ni na ti mû kobe na yâ ti akobe so abungbi (9, 21, 28). Tongaso, na yâ ti angu so ahon, a wara mbeni bungbi ti akete kete ye so ayeke nde nde mingi na yâ ti kobe, so na popo ni a yeke wara gi pëpe asioni nyama me nga anyama so ayeke te asioni nyama, a-champignon nga na a-levure ( 9, 21, 28–31 ). Ambeni ye so ayeke buba yâ ti nyama so, na tapande ambeni nyama ti ngonda, alingbi ti sara si anyama awara a-mycotoxin so ayeke ga na kpale na seni ti ala (32–35).
Akete nyama so ayeke na yâ ti ngu alingbi ti duti nde nde mingi na a zia bê na mbeni lege na ndo ti akode so a sara kua na ni ti kangbi na ti hinga na akete kete ye nga na ndo so échantillon ni alondo dä. Na tapande, a lingbi ti sara si a-microbe ni aduti nde kozoni si a sara kua na wâ so ague oko na pellet (36). Atâa so akode ti culture classique nga na ti plaque ti plaque amû ambeni sango na ndo ni, salango kusala na kode ti 16S rRNA so abâ lege ti gene ti peko (NGS) amû lege ti bâ nzoni mingi bungbi ti akete kete ye so ayeke na yâ ti anyama (9). Na ngoi so Solanki na amba ti lo. (37) abâ yâ ti microbiome ti asioni nyama so ayeke na yâ ti alê ti blé so a bata ni teti mbeni ngoi na gbe ti phosphine, mbeni yorö so ayeke futi asioni nyama, ala bâ so microbiome ni ayeke nde nde mingi na peko ti so a fâ le-kobe ni nga na peko ti so a bata ni nze ota. Na ndo ni, Solanki na amba ti lo. (37) (37) afa so a-Protéobactérie, a-Firmicute, a-Actinobactérie, a-Bactéroïdete, na a-Planctomycée ayeke akota mara ti blé, a-Bacillus, a-Erwinia, na a-Pseudomonas ayeke akota mara, na a-Enterobactérie ayeke na yâ ti mbeni minor. Na lege ti hakango ye na ndo ti taxonomie, ala tene so fumigation ti phosphine achangé mingi wungo ti asioni nyama me asara pëpe ngangu na ndo ti mara ti anyama nde nde.
Solanki na amba ti lo. (37) afa so ayanga ti kobe alingbi nga ti wara akobela so ayeke na yâ ti kobe so alingbi ti ga na kpale ti seni ti azo kue na lege ti hingango Enterobacteriaceae na yâ ti microbiome. Azo so ayeke na yâ ti kobe ayeke wara akobela tongana anyama so ayeke na yâ ti kobe nga na anyama so ayeke na yâ ti kobe (9, 31, 38). A hinga pëpe fadeso tongana nyen ambeni ye so ayeke mû kobela na azo so ayeke na yâ ti kobe angbâ na yâ ti kobe ti anyama nga na ti ndeke. Ge na amba ti lo. (39) abâ yâ ti aye so a yeke mû na anyama ahon 200 na ala zi ambeni ye so ayeke na yâ ti anyama, me ala wara pëpe a-E. coli O157:H7 wala Campylobacter. Ye oko, a-matrix tongana kobe so ahule alingbi ti sala kusala tongana lingu ti E. coli so ayeke mû kobela na zo. Na gingo nda ti ye na ndo ti lingu ti mbeni kobela ti Shiga so ayeke sara si zo ayeke na kobela ti Escherichia coli (STEC) so ayeke na yâ ti agroupe O121 na O26 so ayeke na yâ ti kobela ti azo, Crowe na amba ti lo. (40) asala kusala na seqüencing ti génome kue ti haka na a-isolé ti clinique na a-isolé so a wara na yâ ti akobe. Na lege ti hakango ye so, ala tene so peut-être ye so alondo na farine ti blé so ayeke na ngu mingi pëpe so alondo na yâ ti a-usine ti sarango na farine. So ngu ayeke mingi pëpe na yâ ti farine ti blé afa so STEC alingbi nga ti ngbâ na fini na yâ ti kobe ti anyama so ayeke na ngu mingi pëpe. Ye oko, tongana ti so Crowe na amba ti lo afa. (40) bâ so, ti zi STEC na yâ ti a-échantillon ti farine ayeke ngangu na a hunda ti sara kua na akode ti kangbingo yâ ti a-immunomagnétique ti wara gbâ ti a-cellule ti bactérie so alingbi. Mara ti akode ti gingo nda ti kobela tongaso alingbi nga ti sala si a yeke ngangu ti hinga na ti kangbi yâ ti akobela so ayeke si ka mingi pëpe na yâ ti kobe ti anyama. Kpale ti hingango ni alingbi nga ti si ngbanga ti so asioni nyama so ayeke ngbâ na yâ ti a-matrice so ngu ayeke dä mingi pëpe. Forghani na amba ti lo. (41) afa so farine ti blé so a bata ni na ndo so dê ayeke dä mingi na a zia na yâ ti ni mbeni ye so abungbi a-échérichia coli (EHEC) so ayeke sara si mênë alondo na yâ ti terê ti zo (EHEC) so ayeke na yâ ti a-sérogroupe O45, O121, na O145 nga na a-Salmonella (S. Typhimurium, S. Agona, S. na a ngbâ ti bâ ni na yenga 24 na 52.
Na yâ ti mbaï, a zi lâ oko pëpe Campylobacter na yâ ti kobe ti anyama nga na ti ndeke na lege ti akode ti salango ye ti akotara (38, 39), atâa so a lingbi ti zi Campylobacter hio na yâ ti ngbongboro nyama ti ndeke nga na ti aye so a sara na ndeke (42, 43). Ye oko, kobe angbâ ti wara anzoni ye ti lo tongana mbeni ye so alingbi ti mû maboko na zo. Na tapande, Alves na amba ti lo. (44) afa so ziango C. jejuni na yâ ti kobe ti asusu so akono mingi nga na pekoni batango kobe ni na ando use so ayeke nde nde teti lango 3 wala 5 asara si C. jejuni so ayeke na fini akiri aga nzoni nga, na yâ ti ambeni ye, même ala ga mingi. Ala tene so C. jejuni alingbi biani ti ngbâ na fini na yâ ti kobe ti asusu na, tongaso, a lingbi ti duti mbeni ye so alingbi ti mû kobela na asusu.
Azo mingi agbu li ti ala na ndo ti kobela ti salmonella so ayeke na yâ ti kobe ti anyama nga na ti ndeke na yâ ti angoi so ahon na a ngbâ lakue ti sara ngangu ti leke akode ti gingo nda ti ye so alingbi mbilimbili na kobe nga ti wara ambeni ye so ayeke nzoni mingi ti kanga lege na ni ( 12, 26, 30, 45–53 ). Na yâ ti angu so ahon, a gi nda ti ye mingi na ndo ti kangbingo popo ti Salmonella nga na sarango ye ti lo na yâ ti ando nde nde ti mungo kobe na azo nga na ando ti lekengo kobe ( 38, 39, 54–61 ). Na ndo ni kue, a-étude so afa so a lingbi ti zi Salmonella na yâ ti akobe nde nde, ndo so kobe ni ayeke londo dä, mara ti kobe ni nga na akua so a yeke sara na kobe ni. Azo so ayeke na kobela ni nga na akota sérotype ti Salmonella so a zi ni nde ayeke nga nde nde. Na tapande, Li na amba ti lo. (57) a fa so Salmonella ayeke dä. A wara ni na yâ ti 12,5% ti a-échantillon 2058 so a mû ni na yâ ti akobe ti anyama kue, aye so a zia na yâ ti kobe ni, akobe ti nyama, akobe ti nyama nga na akobe ti nyama na yâ ti ngoi so a bungbi asango na ngu 2002 ti si na ngu 2009. Na ndo ni, a yeke wara na yâ ti 12,5% ti a-échantillon ti Salmonella so a bâ so a yeke wara kobela ni ayeke S. Senftenberg na S. Montevideo (57). Na yâ ti mbeni gingo nda ti ye na ndo ti akobe so a leke ni awe nga na ambeni ye so ayeke na yâ ti kobe ti anyama na Texas, Hsieh et al. (58) afa so wungo ti azo so ayeke na kobela ti Salmonella ayeke mingi na yâ ti farine ti susu, na pekoni a yeke wara na yâ ti aprotéine ti anyama, na S. Mbanka na S. Montevideo ayeke akota mara ti kobela ni. A-usine ti lekengo kobe afa nga ambeni ye so alingbi ti sara si kobe ni aga sioni na ngoi so a yeke mélangé ni nga ti zia ambeni ye na yâ ni (9, 56, 61). Magossi na amba ti lo. (61) awara lege ti fa so a lingbi ti wara gbâ ti asioni ye na ngoi so a yeke sara kobe na azo na Amerika. Ti tâ tënë ni, Magossi na amba ti lo. (61) awara kamême mbeni nzoni culture ti Salmonella na yâ ti a-usine 11 so ayeke mû kobe na azo (ando 12 so a mû échantillon dä kue) na yâ ti akodoro osio ti Amerika. Na bango ngangu ti warango kobela ti Salmonella na ngoi ti salango kusala na kobe, ti guengo na ni, na ti mungo kobe lâ oko oko, a yeke ye ti dongo bê pëpe so a yeke sala ngangu mingi ti leke ambeni ye ti ziango na yâ kobe so alingbi ti sala si asioni nyama so ayeke na yâ ti anyama ni adë na ti bata ni kete na yâ ti ngoi kue so anyama ayeke sala kusala na ni.
A hinga ye mingi pëpe na ndo lege so mbilimbili Salmonella ayeke sala kusala na acide formique. Me, Huang na amba ti lo. (62) afa so acide formique ayeke na yâ ti kete ngbongboro nyama ti ngonda na so Salmonella spp. ayeke na ngangu ti sara acide formique. Huang na amba ti lo. (62) a sala kusala na mbeni molongo ti a-mutant ti suppression ti akota lege ti hinga na fango na gigi agene ti Salmonella so ayeke sala si zo awara kobela na lo bâ so formate alingbi ti sala kusala tongana mbeni fä so ayeke kangbi ti pusu Salmonella ti lï na yâ ti acellule ti épithélium ti Hep-2. A ninga pëpe, Liu na amba ti lo. (63) a zi mbeni ye so ayeke mû formate, FocA, na yâ ti Salmonella typhimurium so ayeke sara kua tongana mbeni mbilimbili lege ti formate na pH 7,0 me so alingbi nga ti sara kua tongana mbeni lege ti tokuango na gigi so ayeke passif na pH ti gigi so ayeke kota wala tongana mbeni use lege ti sigingo na a-ion ti formate/hydrogène so ayeke sara kua na pH so ayeke kete. Ye oko, a sala gingo nda ti ye so gi na ndo mbeni mara ti S. Typhimurium oko. Hundango tënë ni angbâ ti bâ wala asérotype kue ayeke kiri tënë na acide formique na lege ti mara ti akode tongaso. Ye so angbâ mbeni kota hundango tënë ti gingo nda ti ye so a lingbi a kiri tënë na ni na yâ ti ambeni étude so ayeke ga. Atâa ye wa asi, a ngbâ lakue ti duti na ndara ti sala kusala na a-sérotype ti Salmonella mingi wala même a-espèce mingi ti a-sérotype oko oko na yâ ti a-expérience ti gingo nda ti ye na ngoi so a yeke leke awango ti salango kusala na a-acide ti sala si wungo ti Salmonella na yâ ti kobe adë. Afini kode, na tapande salango kusala na code barre ti génétique ti zia na yâ ti akode ti kangbingo popo ti akete bungbi nde nde ti oko sérotype (9, 64), amû lege ti hinga anzoni kangbi so alingbi ti sala ngangu na ndo atënë ti nda ni nga na fango nda ti akangbi ni.
A lingbi nga ti duti kota ye ti tene formate ni aduti na yâ ti chimie nga na lege so a yeke kangbi yâ ni. Na yâ ti mbeni molongo ti gingo nda ti ye, Beyer na amba ti lo. (65–67) afa so kangango lege na Enterococcus faecium, Campylobacter jejuni, na Campylobacter coli ayeke na kamba na wungo ti acide formique so abungbi oko na a yeke nde na pH wala acide formique so abungbi pëpe. A bâ nga so mara ti chimie ti formate so ayeke na yâ ti asioni nyama ni ayeke kota ye mingi. Kovanda na amba ti lo. (68) a bâ ambeni ye so ayeke na Gram-négatif nga na Gram-positif na a haka wungo ti akete ye so ayeke kanga lege na ngu (MIC) ti sodium (500–25 000 mg/L) nga na mbeni bungbi ti sodium na formate libre (40/60 m/v; 10–10 000 mg/L). Na lege ti wungo ti MIC, ala bâ so formate ti sodium ayeke kanga lege gi na asioni nyama so ayeke na yâ ti ngu, na anyama so ayeke na yâ ti ngu, me pëpe na ndo ti asioni nyama so ayeke na yâ ti ngu. Nde na so, mbeni bungbingo ti formate ti sodium na formate ti sodium so ayeke na liberté ayeke kanga lege na anyama kue, na ye so asala si awasungo mbeti ni atene so acide formique so ayeke na liberté ayeke na mingi ti akode ti kaïngo kobela. A yeke nzoni ti bâ a-écart nde nde ti a-appareil ti chimie use so ti hinga wala range ti a-valeur ti MIC ague oko na wungo ti acide formique so ayeke na yâ ti formule so a mélangé ni nga na kiringo tënë na acide formique 100%.
Gomez-Garcia na amba ti lo. (69) a tara bungbingo ti mafuta ti yingo nga na a-acide organique (tongana acide formique) na ndo ti gbâ ti a-isolé ti Escherichia coli, ti Salmonella nga na ti Clostridium perfringens so a wara na yâ ti asusu. Ala tara ngangu ti a-acide organique omene, so na popo ni a yeke wara acide formique, nga na a-huile ti ngele ngangu omene na ndo ti a-isolé ti asusu, na salango kusala na formaldéhyde tongana mbeni nzoni ye ti bango lege ni. Gomez-García na amba ti lo. (69) A fa so MIC50, MBC50, na MIC50/MBC50 ti acide formique so ayeke na yâ ti a-Escherichia coli (600 na 2400 ppm, 4), Salmonella (600 na 2400 ppm, 4), nga na Clostridium perfringens (1200 na 2400 ppm, 4), so ayeke na ngangu mingi ahon ti so a wara na popo ti a-acide ti si na 2400). acide organique kue so ayeke tiri na E. coli nga na Salmonella. (69) Acides formiques ayeke sala kusala nzoni na tele ti Escherichia coli na Salmonella teti so kete wungo ti amolécule ti lo nga na yongoro chaîne ti lo (70).
Beyer na amba ti lo. a bâ mara ti Campylobacter so a zi ni na yâ ti asusu (66) nga na mara ti Campylobacter jejuni so a zi ni na yâ ti asusu (67) na a fa so acide formique ayeke kangbi na yâ ti akota wungo so ague oko na akiringo tënë ti MIC so a mû mesure ni ndali ti ambeni acide organique. Me, a hunda tënë na ndo ti ngangu ti acide so, so na popo ni a yeke wara acide formique, ndali ti so Campylobacter alingbi ti sara kua na a-acide so tongana a-substrat (66, 67). A yeke ye ti dongo bê pëpe so C. jejuni ayeke sala kusala na acide teti so a fa so lo yeke na mbeni ye so ayeke sala si mênë ti lo aga nzoni pëpe. Tongaso, C. jejuni ayeke na ngangu mingi pëpe ti sara si a-hydrate ti carbone aga nzoni nga lo yeke zia bê ti lo na ndo ti gluconéogénèse so alondo na a-acide aminé nga na a-acide organique ndali ti mingi ti akua ti lo ti sarango si a-hydrate ti carbone aga nzoni ( 71, 72 ). Mbeni kozo gingo nda ti ye so Line et al. (73) asala kusala na mbeni tableau ti fä so ayeke na a-acide 190 ti carbone na afa so C. jejuni 11168(GS) alingbi ti sala kusala na a-acide organique tongana a-acide ti carbone, so mingi ni ayeke na popo ti a-acide tricarboxylique. Ambeni ye so Wagli na amba ti lo asara. (74) na salango kusala na mbeni fä ti salango kusala na carbone afa so akete mara ti C. jejuni na E. coli so a bâ ni na yâ mandango ye ti ala alingbi ti maï na ndo a-acide organique tongana mbeni lingu ti carbone. Formate ayeke kota ye so ayeke mû a-électron na C. jejuni ti sara kua na ngangu ti pupu ti lo, na tongaso, a yeke kota ye so ayeke mû ngangu na C. jejuni (71, 75). C. jejuni alingbi ti sala kusala na formate tongana mbeni ye so ayeke mû hydrogène na lege ti mbeni ye so abungbi na membrane so ayeke sala si formate aga gaz carbonique, aproton, na a-électron na asala kusala tongana mbeni ye so ayeke mû a-électron teti pupu (72).
Azo ayeke sara kua na acide formique aninga awe ti sara si kobe ti tengo ni aga nzoni, me ambeni nyama alingbi nga ti sara acide formique ti tene a sara kua na ni tongana mbeni yorö so ayeke bata terê ti zo. Rossini na amba ti lo. (76) afa so acide formique alingbi ti duti mbeni ye so ayeke na yâ ti ngu ti acide ti aforoto so Ray (77) afa tënë ni a sara ndulu na ngu 350 awe. Ngbele ye na ngoi ni so, hingango ye ti e na ndo salango ye ti acide formique na yâ ti asusu nga na ambeni nyama nde ague na li ni mingi, na a hinga fadeso so salango ye so ayeke mbage ti mbeni kpengba ye so ayeke bata tele ti zo na tele ti asioni nyama (78). Azo ahinga so abungbi nde nde ti anyama, so na popo ni a yeke wara asusu so ayeke na ngbo pëpe, asusu so ayeke na pointe (Hymenoptera: Apidae), asusu so ayeke na sese (Galerita lecontei na G. janus), asusu so ayeke na ngbo pëpe (Formicinae), nga na ambeni ngbongboro nyama ti ngonda (Lepidoptera: Myrmecophaga), ayeke sigigi na acide formique tongana mbeni ye ti batango tele (7–8).
A yeke peut-être aforoto si a hinga ala nzoni mingi ndali ti so ala yeke na a-acidocyte, ambeni ndo so ayeke nde so amû lege na ala ti tuku mbeni poison so ayeke kozoni kue na acide formique (82). Asusu ayeke sala kusala na sérine tongana mbeni ye ti kozoni na ala yeke bata gbâ ti formate na yâ ti a-glande ti poison ti ala, so a leke ni nzoni ti bata asusu so ayeke yamba ala na gbe ti cytotoxicite ti formate juska a tuku ngu na ndo ni (78, 83). Acides formiques so ala yeke sigigi na ni alingbi ti (1) sara kua tongana mbeni phéromone ti gboto ambeni fourmi; (2) ti duti mbeni ye ti batango tele na gbele azo so ayeke tiri na lo nga na azo so ayeke te zo; na (3) ti sala kusala tongana mbeni ye so ayeke sala si a-fungi nga na a-bactérie atï pëpe tongana a bungbi ni na résine tongana mbage ti ye ti salango na ni (78, 82, 84–88). Acide formique so asusu ayeke sara ayeke na ngangu ti tiri na akete nyama, ye so afa so a lingbi ti sara kua na ni tongana mbeni ye so a zia na ndo ti terê ti zo. A yeke ye so Bruch na amba ti lo afa. (88), so azia acide formique ti synthétique na yâ ti résine ni na asara si a yeke ngangu pëpe ti tene anyama ti ngonda asara kua nzoni. Mbeni ye nde so afa so acide formique ayeke sala kusala nzoni nga na nzoni ti lo na yâ biologie ayeke so akota nyama ti ngonda, so alingbi pëpe ti sala acide ti yâ ti ala, ayeke te asusu so ayeke na acide formique ti mû na ala mveni acide formique so abungbi tongana mbeni acide ti digestion (89).
Azo abâ nga ala manda ye na ndo ti lege so a lingbi ti sara kua na acide formique na yâ ti kua ti fango yaka teti angu mingi. Mingi ni, a lingbi ti sala kusala na acide formique tongana mbeni ye so a zia na yâ kobe ti anyama nga na silage. Azo abâ so formate ti sodium so ayeke na yâ ti ngu nga na ngu ayeke nzoni ndali ti mara ti anyama kue, azo so ayeke te ni nga na ndo so ala yeke dä (90). Na lege ti bango ndo ti ala (90), a bâ so mbeni kota wungo ti acide formique 10 000 mg/kg ti kobe ayeke nzoni teti mara ti anyama kue, na a bâ so mbeni kota wungo ti acide formique 12 000 mg/kg ti kobe ayeke nzoni teti asusu. A sara angu mingi awe la a manda ye na ndo ti sarango kua na acide formique ti sara si kobe ti anyama aga nzoni. A bâ so a yeke na ngele ti dengo buze tongana mbeni ye ti batango na silage nga na mbeni ye ti kaïngo akobela na yâ ti kobe ti anyama nga na ti ndeke.
A-additif ti chimie tongana acide ayeke lakue mbeni ye so ayeke kota mingi na yâ ti lekengo ensilage nga na batango kobe (91, 92). Borréani na amba ti lo. (91) A fa so ti wara nzoni lengo ti silage so ayeke nzoni mingi a lingbi a bata nzoni ti kobe ti nyama na ngoi so a bata gbâ ti ahulengo ye tongana lege ayeke dä. Ye ti peko ti mara ti salango ye tongaso ayeke ti sala si a perdre ye mingi pëpe na yâ ti ambage kue ti kusala ti ensiling ni: ti londo na akozo dutingo ti aérobie na yâ ti silo ni ti si na fermentation so aga na pekoni, batango ni nga na kiringo ti zi ni ti tene a mû kobe na ni. A sala tene ti ambeni mbilimbili kode ti salango si a lingbi ti sala kusala nzoni na silage ti yaka nga na pekoni ti sala si silage ni adë na ambeni ndo nde (91, 93-95) na a yeke sala ande tene na ndo ni ge pepe. Kota kpale ni ayeke bubango ti oxidation so levure nga na a-moule ayeke sara tongana oxygène ayeke na yâ ti silage ni (91, 92). Tongaso, a zia na yâ ti a-inoculant biologique nga na a-additif chimique ti kanga lege na asioni ye so ayeke si na peko ti so ye abuba ( 91, 92 ). Ambeni ye nde so a lingbi ti bi bê dä teti a-additif ti silage ayeke ti kanga lege na kangbingo yâ ti akobela so alingbi ti duti na yâ ti silage (na tapande, E. coli, Listeria, na Salmonella so ayeke mû kobela) nga na a-champignon so ayeke sigigi na a-mycotoxin (96–98).
Mack na amba ti lo. (92) akangbi yâ ti a-additif ti acide na yâ ti ambage use. Acide tongana acide propionique, acétique, sorbique, na benzoïque ayeke bata ngangu ti aérobie ti silage tongana a mû ni na anyama so ayeke te kobe na lege so ala yeke kanga lege na maïngo ti a-levure nga na a-moule (92). Mack na amba ti lo. (92) akangbi popo ti acide formique na ambeni acide nde na lo bâ ni tongana mbeni ye so ayeke sara si acide aga direct so ayeke kanga lege na clostridia nga na akete kete ye so ayeke buba ye na ngoi so lo yeke bata be-biani ti protéine ti silage. Na yâ ti sarango ye ti ala, a yeke sara kua na a-appareil ti chimie ti kpe na asioni ye so ayeke na yâ ti a-acide so ayeke na yâ ti a-appareil so ayeke na ingo pëpe (91). Abungbi ti gingo nda ti ye mingi amanda nga acide formique tongana mbeni ye so ayeke na acide na yâ ti silage. Azo ahinga acide formique ndali ti so lo yeke sara si acide aga hio nga lo yeke kanga lege na akete kete ye so ayeke sara sioni na silage ti maï, so ayeke sara si poroso nga na acarbohydrate so ayeke na yâ ti silage ni ayeke kiri na peko (99). Tongaso, Lo et al. (92) a haka acide formique na ambeni ye so ayeke acide na yâ ti silage. (100) afa so acide formique alingbi ti kanga lege na Escherichia coli ti sara si pH ti silage ni akiri na gbe ni. A zia nga na yâ ni aculture ti bactérie so ayeke sara si acide formique na acide lactique abâ gigi ti tene a sara si acide aga acide nga na acide organique (101). Ti tâ tënë ni, Cooley na amba ti lo. (101) a ba so tongana a sala si silage ni aga acide na acide formique 3% (p/v), a yeke sala si acide lactique na acide formique asigigi ahon 800 na 1000 mg ti acide organique/100 g ti échantillon, na lege ti mbaï. Mack na amba ti lo. (92) abâ yâ ti ambeti ti gingo nda ti ye na ndo ti aye so a zia na yâ ti silage na yâ ti anzene nzene ye, so na popo ni a yeke wara ambeni étude so a sigigi na ni ngbene ye na ngu 2000 so aluti mingi na ndo ti acide formique nga na ambeni acide nde. Tongaso, kiringo na ndo ni so ayeke sala ande pëpe tënë na ndo a-étude oko oko na yâ ti anzene nzene tënë, me ayeke fa gi na nduru tënë ambeni kota tënë na ndo ngangu so acide formique ayeke sala tongana mbeni ye ti ziango na ndo ti silage ti chimie. A manda ye na ndo ti acide formique so ayeke na tampon pëpe nga na acide formique so ayeke na tampon na mingi ni a yeke wara Clostridium spp. Akusala ti lo so ayeke na popo ti ala (ti mû acarbohydrate, aprotéine, na lactate nga ti sigigi na butyrate) ayeke sara si a yeke ngangu pëpe ti tene ammoniaque na butyrate abâ gigi nga a yeke bata aye so ayeke na yâ ti ngu (92). A yeke wara ambeni ye so ayeke sara si acide formique ayeke sara kua nzoni pëpe, me a bâ so sarango kua na ni tongana mbeni ye ti ziango na ndo ti silage na ambeni acide nde ayeke hon ndo ti ambeni kpale so (92).
Acides formiques alingbi ti kanga lege na akete nyama so ayeke mû kobela na azo so ayeke ga na kpale na seni ti zo. Na tapande, Pauly na Tam (102) azia na yâ ti akete silo ti laboratoire L. monocytogenes so ayeke na a-enzyme ota so ayeke nde nde (200, 430, na 540 g/kg) ti cereale na pekoni ala zia na yâ ni acide formique (3 ml/kg) wala a-enzyme ti acide lactique (8/5 × 0g) . Ala fa so akode ti kaïngo kobela use so kue asara si L. monocytogenes adë na mbeni ndo so zo alingbi ti hinga ni pëpe na yâ ti akete silage so ayeke na ngu (200 g/kg). Me, na yâ ti alê ti kobe so ayeke na popo-hoto (430 g/kg), a ngbâ ti wara L. monocytogenes na peko ti lango 30 na yâ ti alê ti kobe so a sara na acide formique. A yeke mo bâ mo tene a yeke wara na yâ ti L. monocytogenes ni pH so ayeke na gbe ni, acide lactique nga na acide so abungbi ni pëpe. Na tapande, Pauly na Tam (102) abâ so acide lactique nga na acide so abungbi pëpe ayeke kota ye mingi, ye so alingbi ti duti raison so asara si a bâ pëpe so L. monocytogenes adë na yâ ti a-appareil so a sara kua na acide formique so alondo na a-ensilage so ayeke na gbâ ti aye so ahule. A lingbi a sala mara ti mandango ye tongaso na yâ ngoi so ayeke ga teti ambeni kobela ti silage so azo mingi ayeke wara ni tongana Salmonella nga na E. coli so ayeke sala kobela. A yeke nzoni ti tene e sara kua na 16S rDNA sequence ti gingo nda ti aye kue so ayeke na yâ ti silage ti mû maboko ti hinga achangement so ayeke si na yâ ti wungo ti akete kete ye so ayeke na yâ ti silage kue so ayeke si na yâ ti ambage nde nde ti fermentation ti silage na yâ ti acide formique (103). Ti wara asango na ndo ti microbiome alingbi ti mû maboko na azo ti gi nda ti ye ti hinga nzoni mingi guengo na li ni ti fermentation ti silage nga ti leke anzoni ye so a zia na yâ ni ti tene silage ni angbâ nzoni.
Na yâ ti kobe ti anyama so a sara ni na alê ti kobe, a yeke sara kua na acide formique tongana mbeni ye so ayeke tiri na akobela ti kanga lege na wungo ti akobela so ayeke na yâ ti akobe nde nde so alondo na alê ti kobe nga na ambeni ye so ayeke na yâ ti kobe ni tongana ambeni ye so alondo na anyama. A lingbi ti kangbi yâ ti aye so ayeke si na ndo ti wungo ti akobela so ayeke na yâ ti asusu nga na ambeni nyama nde na yâ ti ambage use: aye so ayeke si mbilimbili na ndo ti akobela so ayeke na yâ ti kobe ni wani nga na aye so ayeke si directement na ndo ti akobela so ayeke sara si yâ ti anyama ni ate kobe so a sara kua na ni ( 20, 21, 104 ). A yeke polele so ambage use so ayeke na kamba na popo ti ala, teti so a lingbi ti sala si akobela so ayeke mû kobela na azo adë na yâ ti kobe ni, a lingbi a sala si wungo ti azo so ayeke sala kodoro na yâ ti kodoro ni adë na ngoi so nyama ni ayeke te kobe ni. Ye oko, aye mingi alingbi ti sara ngangu na ndo ti mbeni mbilimbili acide so a zia na yâ ti mbeni matrice ti kobe, na tapande, aye so ayeke na yâ ti kobe ni nga na lege so a zia acide ni dä ( 21, 105 ).
Na yâ ti mbaï, salango kusala na acide formique nga na ambeni acide so ague oko na ni aluti kozoni kue na ndo ti kangango lege mbilimbili na Salmonella na yâ ti kobe ti anyama nga na ti ndeke (21). A fa peko ti aye so asi na yâ ti a-étude so na yâ ti ambeni mbeti so a sigigi na ni na angoi nde nde (18, 21, 26, 47, 104–106), tongaso a sara tënë gi na ndo ti ambeni kota ye so a wara na yâ ti a-étude so na yâ ti mbeti so. Ambeni gingo nda ti ye afa so ngangu ti acide formique so ayeke na yâ ti amatrice ti kobe ti tengo ni aluti na ndo ti wungo ti acide formique nga na ngoi so zo ayeke mû ni, ngu so ayeke na yâ ti matrice ti kobe ni, nga na wungo ti asioni nyama so ayeke na yâ ti kobe ni nga na yâ ti ngbongboro nyama ni ( 19, 21, 107–109 ). Mara ti kobe so a yeke mû na anyama nga na ndo so akobe ti nyama ni ayeke londo dä ayeke nga aye so ayeke sara ngangu na ndo ni. Tongaso, ambeni gingo nda ti ye afa so wungo ti Salmonella Asioni nyama so a zi ni na yâ ti anyama alingbi ti duti nde na ala so a zi ni na yâ ti akeke ( 39, 45, 58, 59, 110–112 ). Me, kangbi so ayeke na popo ti azo so ayeke sara kua na acide tongana acide formique alingbi ti sara si a-sérovar angbâ na fini na yâ ti kobe nga na ndo so a yeke sara kua na kobe ni dä ( 19, 113, 114 ). A lingbi nga ti duti mbeni ye so ayeke sara si anyama so ayeke na kobe so ayeke na saleté aga sioni (113, 115), nga kangbi so ayeke na yâ ti gene so ayeke sara si zo awara kobela (116) alingbi nga ti sara mbeni ye. A yeke wara na yâ ti ambeti ti e ambeni ye so ayeke sara si a yeke wara Salmonella na yâ ti a-acide so ayeke na yâ ti kobe tongana a bata acide so ayeke na yâ ti kobe nzoni pëpe ( 21, 105, 117–122 ). Mara ti kobe so ayeke na yâ ti tere ti zo (na lege ti kota ti akete kete ye) alingbi nga ti sara ngangu na ndo ti wungo ti acide formique so ayeke na yâ ti ngbongboro nyama ti yâ ti zo (123).
A yeke nga kota ye ti tene a leke akode ti sara si acide formique so a zia na yâ ti kobe ti zo asara kua nzoni. A fa so a lingbi a zia acide ni mingi na yâ ti akobe so ayeke na saleté mingi kozoni si a mélangé kobe ni ti tene a sara si ye ti sioni so alingbi ti si na aye ti sarango na kobe nga na akpale so ayeke si na ndo ti kobe ti anyama aga kete ( 105 ). Jones (51) atene so Salmonella so ayeke na yâ ti kobe kozoni si a sukula ni na yorö ayeke ngangu ti kanga lege na ni ahon Salmonella so ayeke na yâ ti kobe na peko ti so a sara kua na yorö. A fa so a lingbi a sala kusala na kobe na wâ na ngoi so a yeke sala kusala na ni na ndo ti lekengo kobe tongana mbeni ye ti sala ti kanga lege na Salmonella ti buba kobe ni, me ye so aluti na ndo ye so ayeke na yâ ti kobe ni, kota ti akete kete ye so ayeke na yâ ni, nga na ambeni ye nde so andu kusala ti lekengo kobe ni (51). A yeke nga na lege ni ti tene a-acide so ayeke na yâ ti a-acide ti tiri na a-antimicrobien abâ gigi, na a-acide so ayeke na yâ ti a-acide organique alingbi ti sara si a-acide ni akanga lege na Salmonella, tongana ti so a bâ na yâ ti a-culture ti Salmonella so ayeke ngu ( 124, 125 ). Ambeni gingo nda ti ye mingi na ndo ti akobe so ayeke na Salmonella amû maboko na tënë so atene tongana ndowa ayeke gue na li ni mingi, a yeke sara si acide so ayeke na yâ ti kobe ni ayeke sara kua nzoni mingi ( 106, 113, 126 ). Amado na amba ti lo. (127) asala kusala na mbeni ye so a leke ni na popo ti akota ye ti manda na ndo salango kusala ti ndowa na acide (acide formique wala acide lactique) na yâ ti akete mara 10 ti Salmonella enterica na Escherichia coli so a zi ni nde na yâ ti akobe nde nde ti abagara na a zia na yâ ti akete nyama so a zia acide na yâ ni. Ala tene so wâ ayeke kota ye so ayeke sara si akete kete ye so ayeke na yâ ti terê ti zo adë, legeoko na acide nga na mara ti asioni ye so ayeke na yâ ti terê ti zo. Effet synergique na acide angbâ ti sara kua mingi, tongaso a lingbi ti sara kua na akete temperature nga na akota acide. Me, ala bâ nga so a yeke bâ lakue pëpe aye so ayeke sara si a yeke sara kua maboko na maboko na ngoi so a yeke sara kua na acide formique, ye so asara si ala pensé so a yeke sara si acide formique ni ayeke huru na ngoi so ndowa ayeke ngangu mingi wala a yeke sara si ambeni ye so ayeke na yâ ti matrice ti kobe ni aga tampon.
Ti kanga lege na ngoi so kobe ayeke ngbâ na yâ ni kozoni si a mû kobe na anyama ayeke mbeni lege ti kanga lege na ziango akobela so ayeke na yâ ti kobe na yâ ti tere ti nyama ni na ngoi so lo yeke mû kobe na lo. Ye oko, tongana acide so ayeke na yâ ti kobe ni alï na yâ ti ngbongboro nyama ti yâ ti zo awe, lo lingbi ti ngbâ ti sara kua ti lo ti kaïngo akobela. A lingbi ti sara si a-acide so ayeke na yâ ti ngbongboro nyama ti terê ti zo aduti na ndö ti aye nde nde, so na popo ni a yeke wara wungo ti acide so ayeke na yâ ti ngbongboro nyama ni, ndo so ngbongboro ni ayeke sara kua dä, pH nga na oxygène so ayeke na yâ ti ngbongboro ngbongboro ni, ngu ti nyama ni, nga na wungo ti azo so ayeke na yâ ti ngbongboro nyama ni ( microbihistine ). a zia bê na ndo ti ndo so nyama ni ayeke dä nga na maïngo ti lo) (21, 24, 128–132). In addition, the resident population of anaerobic microorganisms in the gastrointestinal tract (which becomes dominant in the lower digestive tract of monogastric animals as they mature) actively produces organic acids through fermentation, which in turn may also have an antagonistic effect on transient pathogens entering the gastrointestinal tract (17, 19–21).
Mingi ti akozo gingo nda ti ye aluti mingi na ndo salango kusala na a-acide organique, so na popo ni a yeke wara formate, ti kanga lege na Salmonella na yâ ti ngbongboro nyama ti ndeke, so a sala tënë na ndo ni na yâ ti ambeni kiringo tënë (12, 20, 21). Tongana a bâ a-étude so legeoko, a lingbi ti bâ ambeni kota ye. McHan na Shotts (133) afa so mungo kobe na acide formique na propionique asala si wungo ti Salmonella Typhimurium so ayeke na yâ ti cecum ti asusu so a mû na ala yorö ti kaïngo kobela ni adë na ala diko wungo ti ala na ngoi so ala yeke na lango 7, 14, na 21. Ye oko, tongana Hume na amba ti lo. (128) so abâ lege ti propionate so a zia marque na ndo ni C-14, ala bâ so kete wungo ti propionate so ayeke na yâ ti kobe alingbi ti si na yâ ti cecum. A ngbâ ti hinga wala ye so ayeke nga tâ tënë teti acide formique. Me, ade ti ninga pëpe, Bourassa na amba ti lo. (134) afa so mungo kobe na acide formique na propionique asala si wungo ti Salmonella Typhimurium na yâ ti cecum ti asusu so a mû na ala yorö ti kaïngo kobela ni, so a diko wungo ni na ngoi so ala yeke na ngu 7, 14, na 21. (132) A fa so mungo kobe ti acide formique na 4 g/t na asusu ti broiler na ngoi ti konongo ti yenga 6 asala si wungo ti S. Typhimurium na yâ ti cecum ni akiri na gbe ti nivo so a lingbi ti hinga ni.
Ti wara acide formique na yâ ti kobe alingbi ti sara ngangu na ndo ti ambeni mbage ti yâ ti nyama ti ndeke. Al-Tarazi na Alshavabkeh (134) afa so mbeni bungbingo ti acide formique na acide propionique alingbi ti sala si asioni nyama so ayeke na yâ ti akobe ti yaka nga na yâ ti cecum adë. Thompson na Hinton (129) abâ so mbeni bungbingo ti acide formique na acide propionique so a yeke vo ni na yâ ti amagazin asara si wungo ti acide use so ayeke na yâ ti akobe ti yaka nga na yâ ti ngbongboro nyama ti ngonda akiri aga mingi nga a yeke sara si anyama so ayeke na kobela ti Salmonella Enteritidis PT4 abâ gigi na yâ ti mbeni model so a sara ni na lege ti fä. A yeke wara na yâ ti asango so Bird et al. (135) azia acide formique na yâ ti ngu ti nyongo ti asusu ti ngonda na ngoi ti mbeni ngoi ti jeûne so a sara ni na lege ti fä kozoni si a tokua ala na bateau, legeoko tongana jeûne so asusu ti ngonda ayeke sara kozoni si a gue na ala na mbeni ndo ti lekengo asusu. Ti zia acide formique na yâ ti ngu ti nyongo ni asara si wungo ti S. Typhimurium so ayeke na yâ ti akeke nga na a-épididyme ni akiri na peko, nga wungo ti akobe so ayeke na S. Typhimurium ayeke kiri na peko, me wungo ti a-épididyme ni ayeke kiri na peko pëpe (135). Ti leke ambeni ye so alingbi ti bata a-acide organique na ngoi so ala yeke sala kusala na yâ ti ngbongboro ngbongboro nyama ti yâ ti zo alingbi ti mû maboko ti sala si kusala ni aga nzoni ahon. Na tapande, a bâ so tongana a mû acide formique na yâ ti mbeni micro-encapsulation nga na ziango ni na yâ ti kobe, a yeke sara si wungo ti Salmonella Enteritidis so ayeke na yâ ti cecal adë (136). Ye oko, ye so alingbi ti duti nde nde alingbi na mara ti nyama ni. Na tapande, Walia na amba ti lo. (137) a bâ pëpe so Salmonella adë na yâ ti cecum wala na yâ ti a-lymphocyte ti asusu so ayeke na ngu 28 so a mû na ala kobe so a mélangé ni na acide formique, acide citrique nga na acapsule ti mafuta ti yingo, na atâa so Salmonella so ayeke sigigi na yâ ti afufu ti ala adë na lango 14, a sara si Salmonella adë pëpe na popo ti lango 28. a kanga lege na ni.
Atâa so amandango ye na ndo acide formique tongana mbeni ye so ayeke tiri na akobela na yâ ti batango anyama aluti kozoni kue na ndo ti Salmonella so ayeke na yâ ti kobe, ambeni gingo nda ti ye ayeke nga dä so abâ gi ambeni kobela so ayeke mû kobela na yâ ti zo. A-étude so Kovanda na amba ti lo asara na yâ ti vitro. (68) afa so acide formique alingbi nga ti sala kusala nzoni na tele ti ambeni kobela ti yâ ti zo so ayeke na yâ ti kobe, so na popo ni a yeke wara Escherichia coli na Campylobacter jejuni. Azo so asara étude kozo afa so acide organique (na tapande, acide lactique) nga na ambeni ye so a yeke kä ni na yâ ti amagazin so acide formique ayeke na yâ ni alingbi ti sara si Campylobacter adë na yâ ti asusu (135, 138). Ye oko, tongana ti so Beyer na amba ti lo afa kozo awe. (67), salango kusala na acide formique tongana mbeni yorö ti kaïngo kobela ti Campylobacter alingbi ti hunda ti sala hange. Ye so ala wara so ayeke mbilimbili mbeni kpale teti mungo kobe na asusu teti so acide formique ayeke kozo ye so ayeke mû ngangu na C. jejuni ti hu pupu. Na ndo ni, a pensé so mbeni mbage ti niche ti yâ ti lo ayeke ndali ti so lo yeke te kobe na lege ti métabolisme na ambeni ye so abungbi acide fermentation so a-bactérie ti yâ ti lo ayeke sara, na tapande formate (139). Bango ndo so ayeke na ambeni ye so aluti na ndo ni. Teti so formate ayeke mbeni ye so ayeke gboto C. jejuni, a-mutant use so ayeke na asioni ye na yâ ti formate déhydrogénase nga na hydrogénase asara si wungo ti azo so ayeke na yâ ti asusu ti ngonda adë tongana a haka ni na akete mara ti C. jejuni so ayeke na yâ ti ngonda (140, 141). A ngbâ ti hinga pëpe juska na ndo wa mungo na azo acide formique so ayeke na gigi ayeke sala ngangu na ndo ti colonisation ti tract gastro-intestinal so C. jejuni ayeke sala na yâ ti asusu. Atâ wungo ti formate so ayeke na yâ ti fufu alingbi ti duti kete ndali ti so ambeni bactérie ti yâ ti fufu ayeke sara si formate ni aga catabolisme wala ndali ti so formate ni ayeke mû yâ ti fufu ni, tongaso ambeni ye alingbi ti sara ngangu na ndo ti ye so. Na ndo ni, formate ayeke mbeni ye so alingbi ti sara si anyama so ayeke na yâ ti fufu ti zo aga fermenté, na a lingbi ti sara ngangu na ndo ti wungo ti formate kue so ayeke na yâ ti fufu ti zo. Ti hinga wungo ti formate so ayeke na yâ ti fufu ti zo nga ti hinga agene ti formate déhydrogénase na lege ti métagénomique alingbi ti zi lumière na ndo ti ambeni mbage ti écologie ti akete kete ye so ayeke sara si formate asigigi.
Roth na amba ti lo. (142) a haka ngangu so mungo kobe na asusu ti broiler na yorö ti kaïngo kobela so a iri ni enrofloxacin wala mbeni ye so abungbi acide formique, acétique na propionique na ndo wungo ti akobela ti Escherichia coli so alingbi ti kaï pëpe. A diko wungo ti E. coli so a zi ni na yâ ti a-échantillon ti fufu so a bungbi ni na yâ ti asusu ti ngu 1 nga na yâ ti a-échantillon ti cecal so alondo na asusu ti ngu 14 na lango 38. A tara a-isolé ti E. coli ti bâ wala a yeke ngangu ti tene a-ampicilline, a-céfotaxime, a-ciprofloxacine, a-streptomycine, a-sulfaméthoxazole nga na a-tétracycline alingbi na akota ye so a fa kozo awe ti tene a fâ yâ ti a-antibiotique oko oko. Tongana a diko wungo ti E. coli oko oko na a fa mara ti ala, enrofloxacin wala yorö so a mû na ala ti sara na cocktail ti acide achangé pëpe wungo ti E. coli kue so a zi ni na yâ ti ceca ti asusu ti ngonda so ayeke na lango 17 na 28. Andeke so a mû na ala kobe so a mû na ala enrofloxacin ayeke wara gbâ ti a-E. Andeke so a mû na ala kobe ti cocktail ni ayeke na wungo ti E. coli so ayeke na ngangu ti gbu ampicillin na tétracycline na yâ ti ceca ni mingi pëpe tongana a haka ni na andeke so a mû na ala kobe ti enrofloxacine. Andeke so a mû na ala acide so a mélangé ni ayeke nga na mbeni kete wungo ti E. coli so ayeke gbu ciprofloxacine nga na sulfaméthoxazole na yâ ti cecum ti ala tongana a haka ni na andeke so a mû na ala enrofloxacine. A ngbâ ti hinga pëpe lege so acide ayeke sara si wungo ti a-E. coli so alingbi ti tiri na a-antibiotique adë sân ti tene wungo ti a-E. coli kue adë. Ye oko, ye so asi na yâ ti étude so Roth et al. ayeke gue oko na ti azo ti groupe ti enrofloxacine. (142) Ye so alingbi ti duti mbeni ye so afa so kangbingo yâ ti agene so ayeke kanga lege na a-antibiotique na yâ ti E. coli, na tapande a-inhibiteur so abungbi na plasmide so Cabezon na amba ti lo afa tënë ni, adë. (143). A yeke nzoni ti sara mbeni gingo nda ti ye so alï mingi na ndo ti ngangu ti gbungo a-antibiotique so ayeke na yâ ti asusu so ayeke na yâ ti ngbongboro nyama so ayeke na yâ ti kobe tongana acide formique nga ti sara si gingo nda ti ye so aga nzoni mingi na lege so a yeke bâ ngangu ti ngbongboro ti nyama ti ngonda.
A lingbi lekengo anzoni ye ti tengo ni so ayeke tiri na akobela asala ngangu mingi pëpe na ndo ti aye kue so ayeke na yâ ti yâ ti zo, mbilimbili na ndo ti akete kete ye so a bâ so ayeke sara nzoni na zo so ayamba ala. Ye oko, a-acide organique so a mû na zo na lege ti exogène alingbi ti sala sioni na akete kete ye so ayeke na yâ ti ngbongboro nyama so ayeke na yâ ti ngbongboro nyama ti yâ ti zo na ti kanga lege na ngangu ti ala ti bata tele ti lo na gbele akobela. Na tapande, Thompson na Hinton (129) abâ so wungo ti acide lactique ti yaka na yâ ti asusu so ayeke dü amolenge so a mû na ala kobe so abungbi acide formique na propionique, ye so afa so dutingo ti acide organique exogène so na yâ ti yaka ni asara si wungo ti lactobacille ti yaka ni akiri na peko. Azo abâ so lactobacille ti yaka ayeke mbeni ye so ayeke kanga lege na Salmonella, na tongaso ti buba yâ ti microbiota ti yaka so ayeke na yâ ti yaka so alingbi ti sara sioni na lege so a lingbi ti sara si Salmonella alï na yâ ti ngbongboro nyama ti yâ ti zo ( 144 ). Açıkgöz na amba ti lo. abâ so aye so ayeke si na yâ ti tract ti gastro-intestinal ti andeke alingbi ti duti kete. (145) A wara pëpe mbeni kangbi na popo ti wungo ti akeke kue so ayeke na yâ ti fufu wala wungo ti Escherichia coli na yâ ti asusu ti ngonda so ayeke na ngu 42 so ayeke nyon ngu so a zia acide formique na yâ ni. Azo so asû mbeti ni atene so ye so alingbi ti si ngbanga ti so formate ayeke sara kua na yâ ti ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro nyama ti yâ ti zo, tongana ti so ambeni zo so ayeke gi nda ti ye na ndo ti acide gras à courte chaîne (SCFA) so a mû na zo na lege ti exogène (128, 129) abâ.
Ti bata acide formique na lege ti ambeni ye so a kanga ni na yâ ti bozo alingbi ti mû maboko na lo ti si na yâ ti ngbongboro nyama ti yâ ti zo. ( 146 ) A bâ so acide formique so a zia na yâ ti microencapsulation asara si wungo ti acide gras so ayeke na courte chaîne (SCFA) so ayeke na yâ ti cecum ti asusu ague na li ni mingi tongana a haka ni na asusu so a mû na ala acide formique so a bata ni pëpe. Ye so asi so asara si awasungo mbeti ni atene so acide formique alingbi ti si nzoni na yâ ti ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro ni tongana a bata ni nzoni. Ye oko, ambeni ye nde mingi, na tapande wungo ti formate na ti lactate, atâa so a yeke kota ahon ti so ayeke na yâ ti asusu so a mû na ala kobe ti bango lege ti ala, ayeke nde pëpe na lege ti wungo ti azo na ti asusu so a mû na ala kobe so a bata ni pëpe. Atâa so asusu so a mû na ala acide formique so a bata ni pëpe nga na so a bata ni afa so acide lactique ti ala ague na li ni ndulu na fani ota, wungo ti lactobacille ni achangé pëpe na lege ti akode ti kaïngo kobela use so kue. Kangbi ni alingbi ti duti polele mingi teti ambeni kete ye so ayeke sala acide lactique na yâ ti cecum (1) so a hinga ni pëpe na lege ti akode so nga/wala (2) so kusala ti ala ti salango ye ti tele ayeke sala ngangu na ndo ni, na tongaso a gbian lege ti fermentation ni tongaso si a-lactobacille so ayeke na yâ ni ayeke sala acide lactique mingi.
Ti manda ye nzoni mingi na ndo ti ngangu so aye so a zia na yâ ti kobe ayeke sara na ndo ti ngbongboro nyama ti yaka, a hunda ti wara akode ti hingango na akete kete ye so ayeke na yâ ti anyama so ayeke na kota résolution. Na yâ ti angu so ahon, a sara kua na mbeni ye so a iri ni next-generation sequencing (NGS) ti gene ti ARN 16S ti hinga na a-taxon ti microbiome nga ti haka mara ti a-microbe nde nde (147), so amû lege ti hinga nzoni mingi asarango ye so ayeke na popo ti a-additif ti kobe ti tengo ni nga na anyama so ayeke na yâ ti ngbongboro ti terê ti ala tongana microbiota ti kobe.
Ambeni gingo nda ti ye mingi asala kusala na seqüencing ti microbiome ti bâ tongana nyen microbiome ti yâ ti poulet ayeke kiri tënë na mungo kobe ti formate. Oakley na amba ti lo. (148) asala mbeni gingo nda ti ye na ndo asusu ti ngonda so ayeke na ngu 42 so a mû na ala abungbi nde nde ti acide formique, acide propionique, na acide gras ti chaîne moyenne na yâ ti ngu wala kobe ti ala. A mû na asusu so a mû na ala yorö ti kaïngo kobela ti Salmonella typhimurium so alingbi ti gbu acide nalidixique na a zi ceca ti ala na ngoi so ala yeke na lango 0, 7, 21 nga na lango 42. A leke a-échantillon ti cecal ndali ti pyrosequencing 454 na a bâ arésultat ti séquencing ni ti tene a kangbi yâ ni nga ti haka aye so ayeke legeoko. Na ndo ni kue, akode ti kaïngo kobela asala ngangu mingi pëpe na ndo ti microbiome ti cecal wala na ndo ti wungo ti S. Typhimurium. Ye oko, wungo ti azo kue so a wara Salmonella ayeke kiri na peko tongana andeke ni aga mbakoro, tongana ti so gingo nda ti ye na lege ti taxonomie ti microbiome afa ni, nga wungo ti akete mara ti Salmonella so ayeke na yâ ti ngu ni ayeke kiri na peko nga na yâ ti angoi so ayeke ga. Azo so asû mbeti ni atene so tongana anyama ti ngonda ni ayeke ga mbakoro, wungo ti akete kete ye nde nde so ayeke na yâ ti cecal ni ayeke gue na li ni, na a bâ akota gbiango ye na yâ ti anyama ti yâ ti zo na yâ ti agroupe kue so a mû na ala yorö. Na yâ ti mbeni étude so ala sara ade ti ninga pëpe, Hu et al. ( 149 ) A haka ngangu so nyongo ngu na mungo na kobe so a zia na yâ ni mbeni bungbi ti acide organique (acide formique, acide acétique, acide propionique, na formate d’ammonium) na virginiamycine na ndo ti a-échantillon ti microbiome ti cecal so alondo na asusu ti broiler so a bungbi ni na ambage use (lango 1–21 na lango 222). Atâa so a bâ ambeni kangbi na yâ ti mara ti microbiome ti cecal na popo ti agroupe so a mû yorö na ala na ngoi so ala yeke na ngu 21, a bâ pëpe kangbi na popo ti mara ti α- wala β-bactérie nde nde na lango 42. Na bango so kangbi ayeke dä pëpe na ngoi so zo ni ayeke na ngu 42, awasungo mbeti ni atene so nzoni ti maïngo ni alingbi ti si ndali ti so a leke kozoni awe mbeni microbiome so ayeke nde nde mingi.
A-analyse ti microbiome so aluti gi na ndo ti bungbi ti akete kete ye so ayeke na yâ ti cecal alingbi ti fa pëpe ndo so na yâ ti ngbongboro nyama ti yâ ti zo mingi ti aye so ayeke si na peko ti acide organique so ayeke na yâ ti kobe ayeke si dä. Microbiome ti yâ ti tract ti gastro-intestinal ti asusu ti broiler alingbi ti duti na ngangu mingi ti wara a-acide organique so ayeke na yâ ti kobe, tongana ti so ye so Hume et al afa. (128). Hume na amba ti lo. (128) afa so mingi ti propionate so a zia na yâ ni na lege ti exogène ayeke lï na yâ ti akota ngbongboro ngbongboro ti andeke. Ambeni gingo nda ti ye so a sala ade ti ninga pëpe na ndo salango ye ti akete kete ye so ayeke na yâ ti fufu ti zo amû nga maboko na bango ndo so. Nava na amba ti lo. (150) afa so bungbingo ti mbeni bungbi ti acide organique [acide DL-2-hydroxy-4(méthylthio)butyrique], acide formique, na acide propionique (HFP) asala ngangu na ndo akete kete ye so ayeke na yâ ti fufu ti zo na asala si Lactobacillus akiri aga mingi na yâ ti ileum ti asusu. A ninga pëpe, Goodarzi Borojeni na amba ti lo. (150) afa so mbeni bungbi ti acide organique [acide DL-2-hydroxy-4(méthylthio)butyrique], acide formique, na acide propionique (HFP) asala ngangu na ndo akete kete ye so ayeke na yâ ti fufu ti zo na asala si Lactobacillus akiri aga mingi na yâ ti ileum ti asusu. (151) amanda ti mû na asusu ti broiler mbeni ye so abungbi acide formique na acide propionique na yâ ti akota wungo use (0,75% na 1,50%) teti lango 35. Na peko ti so a sara experiment ni, a zi yâ ti kobe ni, yâ ni, ambage use ti ileum ni nga na cecum ni na a mû ambeni échantillon ti bâ na wungo ti ambeni ye so ayeke na yâ ti ngbongboro nyama ni nga na ambeni ye so ayeke na yâ ti ngbongboro ni na lege ti RT-PCR. Na yâ ti akodoro, wungo ti acide organique so ayeke na yâ ti ngu ni ayeke sara pëpe si anyama so ayeke na yâ ti Lactobacillus wala Bifidobacterium aga mingi, me a yeke sara si wungo ti anyama so ayeke na yâ ti Clostridium akiri aga mingi. Na yâ ti ileum, gi oko ye so achangé ayeke so Lactobacillus na Enterobacter adë, me na yâ ti cecum, akeke so angbâ gi tongaso (151). Na ngoi so a yeke mû na ala acide organique, a yeke sara si acide lactique kue (D na L) ayeke na yâ ti akobe ni, a yeke sara si acide organique use so ayeke na yâ ti gizzard ni ayeke kiri na peko, nga a yeke sara si acide organique ni ayeke na yâ ti cecum ni. A yeke wara pëpe mbeni ye so achangé na yâ ti ileum ni. Na ndo ti tënë ti acide gras so ayeke na kete chaîne (SCFA), gi oko ye so achangé na yâ ti akobe ti yaka nga na yâ ti ngbonda ti andeke so a mû na ala kobe ti acide organique ayeke na yâ ti wungo ti propionate. Andeke so a mû na ala kobe so ayeke na kete wungo ti acide organique afa so wungo ti propionate so ayeke na yâ ti akobe ni ague na li ni ndulu na fani bale-oko, me andeke so a mû na ala kobe so ayeke na acide organique use so afa so wungo ti propionate so ayeke na yâ ti gizzard ni ague na li ni fani osio na fani bale-oko. Akota ye so ayeke na yâ ti ileum ni ayeke fani use. Na ndo ni kue, asango so amû maboko na bango ndo so atene mingi ti aye so aga na peko ti so a sara kua na acide organique na gigi ayeke polele na yâ ti kongo le-kobe, me acide organique ayeke sara ye mingi pëpe na ndo ti bungbi ti akete nyama so ayeke na yâ ti ngbongboro nyama so ayeke na yâ ti ngbongboro tere ti zo, ye so afa so a lingbi ti changé lege so a yeke sara na fermentation ti akeke so ayeke na yâ ti ngbongboro tere ti zo.
A yeke polele so a hunda ti sala mbeni gingo nda ti ye so alï mingi na ndo ti microbiome ti fa nda ti aye kue so akete kete ye ayeke sala na formate na yâ ti ngbongboro nyama ti yâ ti zo kue. Mbeni gingo nda ti ye so alï mingi na ndo ti taxonomie ti akete kete ye so ayeke na yâ ti ambeni mbilimbili mbage ti yâ ti zo, mbilimbili ambage so ayeke na nduzu tongana ti so a yeke lu na yaka, alingbi ti mû lege ti hinga ye mingi na ndo ti sorongo ambeni bungbi ti akete kete ye. Kusala ti ala ti métabolisme nga na ti enzyme alingbi nga ti fa wala ala yeke na mbeni songo ti kengo tele na akobela so ayeke lï na yâ ti ngbongboro nyama ti yâ ti zo. A yeke nga nzoni ti sala a-analyse ti métagénomique ti hinga wala salango kusala na a-additif chimique so ayeke na acide na ngoi ti fini ti andeke ayeke soro ti wara gbâ ti a-bactérie so ayeke na yâ ni “so alingbi ti kanga bê na acide”, na wala dutingo dä nga na/wala kusala ti métabolisme ti a-bactérie so ayeke duti ande mbeni ye nde so ayeke kanga lege na colonisation ti wara kobela.
A sala angu mingi awe so a sala kusala na acide formique tongana mbeni ye ti ziango na yâ kobe ti anyama nga tongana mbeni ye ti salango si acide ti silage aga ngangu. Mbeni kota kusala ti lo ayeke kusala ti lo ti kaïngo akobela ti kanga lege na wungo ti akobela so ayeke na yâ ti kobe nga na pekoni ti tene ala lï na yâ ti ngbongboro nyama ti andeke. Ambeni gingo nda ti ye so a sara na yâ ti a-in vitro afa so acide formique ayeke mbeni yorö so ayeke sara kua nzoni mingi ti tiri na Salmonella nga na ambeni kobela so ayeke mû kobela na azo. Ye oko, salango kusala na acide formique na yâ ti a-matrice ti kobe alingbi ti kanga lege na wungo ti aye so ayeke na yâ ti akobe ti tengo ni nga na ngangu ti ala ti kanga lege na ni. A bâ so acide formique ayeke sala ngangu na ndo Salmonella nga na ambeni ye so ayeke mû kobela na zo tongana a mû ni na lege ti kobe wala ngu ti nyongo ni. Ye oko, kpale so ayeke si kozoni kue na yâ ti ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro ngbongboro, tongana ti so a yeke si ka na acide propionique. Tënë ti batango acide formique na lege ti encapsulation amû mbeni lege so alingbi ti mû lege ti mû acide mingi na yâ ti akamba ti yâ ti zo. Na ndo ni, ambeni gingo nda ti ye afa so mbeni bungbingo ti acide organique ayeke sara si asusu asara kua nzoni ahon ti mû na ala mbeni acide oko (152). Campylobacter so ayeke na yâ ti ngbongboro nyama ti yâ ti zo alingbi ti sara ye nde na formate, ndali ti so lo lingbi ti sara kua na formate tongana mbeni ye so ayeke mû a-électron, na formate ayeke kota ye so ayeke mû ngangu na lo. A yeke polele pëpe wala ti kono wungo ti formate na yâ ti ngbongboro nyama ti yâ ti zo ayeke ga na ye ti nzoni na Campylobacter, na ye so alingbi ti si pëpe alingbi na ambeni keke ti yâ ti ngbongboro nyama so alingbi ti sara kua na formate tongana mbeni ye ti ziango na sese.
A hunda ti tene a sara ambeni étude nde ti hinga ye so acide formique so ayeke na yâ ti fufu ti zo ayeke sara na ndo ti akete kete ye so ayeke na yâ ti fufu ti zo so ayeke sara si kobela asara zo pëpe. A yeke nzoni ti soro asioni ye so ayeke mû kobela na zo sân ti buba yâ ti amembre ti microbiome ti yâ ti zo so ayeke sara nzoni na zo so ayamba lo. Ye oko, ye so ahunda ti tene a gi nda ti aye mingi na ndo ti molongo ti akete kete ye so ayeke na yâ ti abungbi ti akete kete ye so ayeke na yâ ti ngbongboro nyama so. Atâa so a sigigi na ambeni gingo nda ti ye na ndo ti microbiome ti cecal ti andeke so a mû na ala acide formique, a hunda ti tene a bi bê mingi na ndo ti bungbi ti akete kete ye so ayeke na yâ ti ngbongboro nyama ti yâ ti zo. Ti hinga akete kete ye na ti haka aye so akpa tele na popo ti abungbi ti akete kete ye so ayeke na yâ ti ngbongboro nyama so ayeke na yâ ti acide formique wala so ayeke dä pëpe alingbi ti duti mbeni tënë so alingbi kue pëpe. A hunda ti sala ambeni gingo nda ti ye nde, so na popo ni a yeke wara métabolisme na métagénomique, ti hinga kangbi so ayeke na popo ti agroupe so ayeke legeoko na lege ti lekengo tele. Mara ti salango ye tongaso ayeke kota ye mingi ti fa songo so ayeke na popo ti bungbi ti akete kete ye so ayeke na yâ ti ngbongboro nyama ti yâ ti zo nga na lege so andeke ayeke sala kusala na ni na akode ti lekengo na ye so ayeke na acide formique. Ti bungbi akode mingi ti hinga na lege ni mingi kusala ti yâ ti zo adoit ti mû lege ti leke akode ti mungo maboko na azo so ayeke na acide organique so ayeke nzoni mingi nga ti sara si na nda ni a sara si a yeke ngangu pëpe ti tene so andeke ayeke duti nzoni nga ala yeke sara kua nzoni na ngoi so a yeke kanga lege na akpale so ayeke si na kobe.
SR asû mbeti ti kiringo tënë so na mungo maboko ti DD na KR. Awasungo mbeti ni kue amû maboko mingi na kusala so a fa na yâ ti kiringo tënë so.
Azo so asû mbeti ni afa so kiringo tënë so awara nginza na mbage ti Anitox Corporation ti to nda ti sû mbeti na ti sigigi na kiringo tënë so. Azo so amû nginza ni ayeke na ngangu pëpe na ndo ti bango ndo nga na atënë ti nda ni so a fa na yâ ti article ti kiringo na ndo ni so wala na ndo ti desizion ti sigigi na ni.
Tanga ti awasungo mbeti ni atene so a sara recherche ni na mbeni songo ti dengo buze wala ti nginza so a lingbi ti fa ni tongana mbeni ye so alingbi ti sara si azo awara kpale.
Docteur DD aye ti kiri singila na mungo maboko so alondo na Ekole ti kota da-mbeti ti Arkansas na lege ti mbeni kota matabisi ti fango ye, nga na mungo maboko so angbâ lakue ti mû na lo na lege ti Programme ti Biologie Cellule na Moléculaire ti Université ti Arkansas nga na Ndokua ti senda-ye ti kobe. Na ndo ni, awasungo mbeti so aye ti kiri singila na Anitox ndali ti kozo mungo maboko ti lo ti sû mbeti ti kiringo tënë so.
1. Dibner J. J., Richards J. D. Lo sara kua na a-antibiotique so ayeke sara si anyama akono na yâ ti kua ti fango yaka: mbaï nga na akode ti sarango kua na ni. Azo ti senda-ye (2005) 84: 634-43. doi: 10.1093/84.4.634
2. Jones F. T., Rick S. C. Histoire ti lekengo a-antimicrobien nga na bango ndo na ndo ti kobe ti ndeke. Azo ti senda-ye (2003) 82: 613-7. doi: 10.1093/82.4.613
3. Balai LJ. Théorie ti subinhibiteur ti azo so ayeke sara si a-antibiotique akono. Azo ti senda-ye (2017) 96: 3104-5. doi: 10,3382/ps/pex114
4. Sorum H, zo ti kodoro ni. Akete nyama so ayeke na yâ ti kobe ayeke tiri na yorö ti kaïngo kobela —a yeke ye so aga na peko ti so a sara si aréseaux génétique ti asioni nyama so ayeke na yâ ti dunia kue abuba. Mbeti-sango ti dunia kue so abâ tënë ti akete ye so ayeke na yâ ti kobe (2002) 78:43–56. doi: 10.1016/S0168-1605(02)00241-6.
5. A-additif ti kobe ti kaïngo kobela ti Salmonella na yâ ti kobe. Mbeti-sango ti dunia kue ti senda-ye ti asusu (2002) 58: 501-13. Doi: 10.1079/WPS20020036
6. Angulo FJ, Baker NL, Olsen SJ, Anderson A, Barrett TJ. Ti sala kusala na a-antimicrobien na yâ ti fango yaka: ti kanga lege na kangbingo yâ ti a-antimicrobien na azo. Abungbi na ndo ti akobela so ayeke mû ndo na amolenge (2004) 15:78–85. Doi: 10.1053/j.spid.2004.01.010
7. Lekshmi M, Ammini P, Kumar S, Varela MF. Azo so ayeke sara kobe nga na guengo na li ni ti ngangu ti kaïngo kobela na yâ ti anyama so ayeke mû kobela na azo. Microbiologie (2017) 5:11. doi: 10,3390/akete kete ye5010011
8. Lourenço JM, Seidel D.S., Callaway T.R. Chapitre 9: A-antibiotique na kusala ti yâ ti zo: mbaï nga na dutingo ti lo ti laso. Na yâ ti: Ricke SC. Ti sara si seni ti yâ ti zo aga nzoni. Cambridge: Burley Dodd (2020). Alembeti 189 ti si na 204. DOI: 10.19103/2019.0059.10
9. Rick ti S.C. No. 8: Salango ye na saleté pëpe. Na yâ ti: Dewulf J, van Immerzeel F, asû mbeti. Biosecurité na yâ ti kua ti lekengo anyama nga na ti kaïngo kobela ti anyama. Louvain: ACCO (2017). Alembeti 144 ti si na 176.