Article ni ayeke na yâ ti kota tënë ti gingo nda ti ye so iri ni ayeke “Akota kode ti lekengo na aye so ayeke na yâ ti ngu nga na akode ti sarango na kua na a-organique synthétique (SOC)”. Bâ a-article 14 ni kue .
A yeke wara na yâ ti a-usine nde nde a-hydrocarbure aromatique polycyclique (PAH) so ayeke na kete poids moléculaire tongana naphtalène nga na a-hydrocarbure so a zia na place ni (méthylnaphtalène, acide naphthoïque, 1-naphthyl-N-méthylcarbamate, na ambeni ye tongaso) na yâ ti a-usine nde nde na a yeke sara si a-organisme ti zo aga sioni wala a-organique. Azo abâ so a-organique synthétique (SOC) wala a-xénobiotique so ayeke akozo ye so ayeke buba ndo nga ayeke ga na kota kpale na ndo ti sese kue nga na seni ti azo kue. Ngangu ti kusala ti azo (na tapande, gazification ti charbon, raffinage ti pétrole, a-émission ti a-oto nga na a-application ti fango yaka) afa wungo ti aye so ayeke na ndo kue nga so ayeke ngbâ lakue, so ayeke si ande nga na lege so a yeke gue na ni. Na ndo ti akode ti kaïngo kobela/zingo ye na lege ti mitele nga na ti yorö, akode ti salango ye so ayeke vert na so ayeke sala sioni na ndo ti sese pëpe tongana bioremediation, so ayeke sala kusala na akete kete ye so alingbi ti buba yâ ti a-POC kue wala ti gbian ni ti ga ambeni ye so ayeke na poison pëpe, asigigi tongana mbeni lege so ayeke nzoni, so ayeke futa nginza mingi pëpe nga so ayeke mû maboko na zo. A yeke wara mara ti asioni nyama nde nde so ayeke na yâ ti mara ti asioni nyama so a iri ni Protéobactérie (Pseudomonas, Pseudomonas, Comamonas, Burkholderia, na Neosphingobactérie), Firmicutes (Bacillus na Paenibacillus), nga na Actinobactérie (Rhodococcus na Arthrobactérie so ayeke na ngangu ti sara si anyama ti ngonda so ayeke na yâ ti ngbongboro nyama ti ngonda) abungbi ti aye nde nde so ayeke na yâ ti ngu. Amandango ye na ndo ti métabolisme, génomique nga na gingo nda ti ye na ndo ti métabolisme amû maboko na e ti hinga ye na ndo ti aye so ayeke na yâ ti aye so ayeke ngangu pëpe nga na aye nde nde so ayeke na yâ ti aye so ayeke ngangu pëpe, so a lingbi ti sara kua na ni encore ti tene a sara kua nzoni na aye so ayeke na yâ ti terê ti zo. Na ngoi so a yeke sara kua na a-PAH, a sara si afini ye so ayeke buba yâ ti aye asigigi na lege ti sarango kua na a-élément ti génétique tongana aplasmide, a-transposon, a-bactériophage, a-île ti génome nga na a-élément conjugatif so ayeke bungbi aye. Biologie ti a-système nga na ingénierie génétique ti ambeni mbilimbili isolé wala a-communauté ti model (consortium) alingbi ti mû lege ti sara kua nzoni, hio nga nzoni ti leke na a-PAH so na lege ti a-effet synergique. Na yâ ti kiringo tënë so, a yeke wara alege nde nde ti sarango ye ti terê nga na aye nde nde, aye so ayeke na yâ ti génétique nga na aye nde nde, nga na akiringo tënë/adaptation ti acellule ti naphthalene nga na a-bactérie so ayeke buba naphthalene so a zia na place ni. Ye so ayeke mû ande asango na ndo ti écologie ti sara kua na ni na yâ ti yaka nga ti sara si anyama ni aga nzoni ti tene a sara kua nzoni na bioremédiation.
Maïngo hio ti akota ndokua (a-usine ti pétrochimie, ti fango yaka, ti lekengo yorö, ti lekengo abongo, ti lekengo tele, na ambeni ye tongaso) asala si mosoro ti sese kue aga nzoni nga dutingo ti azo aga nzoni ahon. Akota ye so asi so asara si a leke gbâ ti a-organique synthétique (SOC), so a yeke sara kua na ni ti sara na ambeni ye nde nde. Azo ti kodoro wande wala a-SOC so ayeke a-hydrocarbure aromatique polycyclique (PAH), a-pesticide, a-herbicide, a-plastifiant, a-colorant, a-pharmaceutique, a-organophosphate, a-rétardateur de flamme, a-solvant organique volatil, etc. a yeke sara sioni na a-bioforme nde nde na lege ti changement ti aye so ayeke na yâ ti tere ti zo nga na yâ ti bungbi ti azo (Petrie na amba ti lo, 2015; Bernhardt na amba ti lo, 2017; Sarkar na amba ti lo, 2020). Mingi ti a -aromatique so ayeke buba ndo ayeke na ngangu na a yeke buba ye mingi na ndo ti a -écosystème/a ndo so a yeke wara a -biodiversité (na tapande, a -corail, a -glace ti Arctique/Antarctique, a -lac so ayeke na ndo ti akota hoto, a -duit ti ngu-ingo so alï mingi, na ambeni ye tongaso) (Jones 2010; Beyer et al. 2020; Nord20 et al. 2020; Nordborg). A-étude ti géomicrobiologie so asi ade ti ninga pepe afa so ziango a -organique synthétique (na tapande a -polluant aromatique) na a -dérivatif ti ala na ndo ti a -artificiel (a ndo so a leke ni) (na tapande a ndo ti héritage culturel na a monument so a sara ni na granite, tênë, keke na wen) a yeke sara si ala buba hio (al20;G1). Kusala ti azo alingbi ti sala si bubango ti aye so ayeke na yâ ti a-monument nga na ada aga sioni mingi na lege ti saleté ti pupu nga na achangement ti climat (Liu et al. 2020). Asioni ye so ayeke sara kua na pupu ti ngu so ayeke na yâ ti pupu na ayeke lï na ndo ti aye so a leke ni, na a sara si aye ni abuba na lege ti mitele nga na lege ti chimie. Azo mingi ahinga so biodégradation ayeke achangement so zo aye pepe na yâ ti bango ndo nga na asarango ye ti aye so aye so ayeke na fini asara si a yeke bata ni nzoni pëpe (Pochon na Jaton, 1967). Azo so ayeke sara kua na akete kete ye (métabolisme) ti acomposé so alingbi ti sara si a leke yâ ti aye ni nzoni, a bata ni nzoni nga a sara si a yeke ngangu pëpe ti sara kua na ni (Gadd, 2017; Liu et al., 2018). Na mbage, na yâ ti ambeni ye, a bâ so a yeke nzoni ti tene a microbe asara ye alingbi na aye so nga ti kiri tënë na ni ndali ti so ala yeke sara a-biofilm nga na ambeni croûte so ayeke bata ye so ayeke sara si wungo ti aye so ayeke buba/ayeke buba (Martino, 2016). Tongaso, ti leke anzoni lege ti batango atênë, atênë nga na akeke so ayeke ngbâ lakue lakue, a hunda ti hinga nzoni akota ye so ayeke na yâ ti kusala so. Tongana a haka ni na aye so ayeke si na yâ ti dunia (aye so ayeke si na yâ ti sese, wâ ti ngonda, wâ so alondo na yâ ti ahoto, aye so akeke nga na asioni nyama ayeke sara), akusala ti azo ayeke sara si a yeke sigigi na gbâ ti a-hydrocarbure aromatique polycyclique (PAH) nga na ambeni carbone organique (OC) na yâ ti a-écosystème. Mingi ti a-PAH so a yeke sala kusala na ni na yâ fango yaka (akode ti fango na anyama ti ngonda tongana DDT, atrazine, carbaryl, pentachlorophénol, na ambeni ye tongaso), na yâ ti a-usine (mafuta ti brut, abongo ti mafuta/asioni ye, aplastic so alondo na pétrole, a-PCB, a-plastifiant, a-détergent, a-désinfectant, a-produit (azo ti batango tele ti zo na lâ, a-appareil ti futingo akobela, a-appareil ti futingo anyama nga na a-musque so ayeke na akota ngbongboro ye) nga na a-arme (a-explosif tongana 2,4,6-TNT) ayeke a-appareil so alingbi ti sala ngangu na ndo seni ti sese (Srogi, 2007; Vamsee-Krishna na Phale, 2008; Petrie na amba ti lo5)., . A lingbi ti kono yâ ti molongo so ti wara na yâ ni aye so alondo na pétrole (a-huile ti carburant, a-huile ti mafuta, a-asphalte), a-bioplastique so ayeke na kota poids moléculaire, nga na a-liquide ionique (Amde et al., 2015). Tableau 1 afa ambeni ye nde nde so ayeke buba ndo nga na lege so a yeke sala kusala na ni na yâ ti akusala nde nde. Na yâ ti angu so ahon, a yeke wara a-organique so ayeke huru na yâ ti pupu, nga na gaz carbonique nga na ambeni gaz à effet de serre (Dvorak et al., 2017). Ye oko, aye so azo ayeke sala na ndo ti azo ahon mingi ti aye so ayeke si na yâ ti dunia. Na ndo ni, a bâ so gbâ ti aSOC angbâ lakue na yâ ti gbâ ti ando so azo ayeke dä na a hinga so ala yeke asioni ye so ayeke sigigi na so ayeke sara sioni na ndo ti abiome (Foto 1). Abungbi so ayeke bata ndo tongana Ndokua ti batango ndo ti Amerika (USEPA) azia mingi ti asioni ye so na yâ ti molongo ti aye so ala yeke sara kozo ndali ti so ala yeke sara si a-cytotoxique, a-genotoxique, a-mutagène nga na a-cancer. Tongaso, a hunda ti leke akpengba ndia na ndo ti ziango asaleté na sese nga na anzoni kode ti lekengo/zingo asaleté na yâ ti a-écosystème so ayeke na saleté. Alege nde nde ti salango ye ti tele na ti yorö tongana pyrolyse, salango kusala na chaleur oxidatif, aération ti pupu, ziango asaleté na sese, gbingo ye na wâ, na ambeni ye tongaso ayeke sala kusala nzoni pëpe na ayeke futa nginza mingi na ayeke sigigi na ambeni ye so ayeke buba ye, so ayeke na poison nga so ayeke ngangu ti sala kusala na ni. Na lege ti hingango ye ti azo na ndo sese kue na ndo ti aye so angoro e, akete kete ye so alingbi ti buba yâ ti aye so ayeke buba ndo nga na ambeni ye so alondo na yâ ni (tongana halogène, nitro, alkyle na/wala méthyle) ayeke gboto lê ti azo mingi (Fennell na amba ti lo, 2004; Haritash na amba ti lo; ambeni zo nde, ngu 2020; Ti sala kusala na akete kete ye so ayeke candidat ti kodoro so gi ala oko wala na yâ ti aculture so abungbi (acolonie) ti zi na asioni ye so ayeke na vundu ayeke na aye ti nzoni na ndo tënë ti batango ndo, ngele, salango kusala nzoni, salango kusala nzoni, nga na dutingo na fini. Azo ti gingo nda ti ye ayeke gi nga ti bungbi akode ti microbe na akode ti redox électrochimique, so ti tene a-système bioélectrochimique (BES), tongana mbeni kode so ayeke mû zendo ti leke/ti zi asioni ye (Huang et al., 2011). Kode ti BES agbu bê ti azo mingi ndali ti so lo yeke sara kua nzoni mingi, lo yeke futa nginza mingi pëpe, lo yeke sara kua nzoni na ndo ti sese, lo yeke sara kua nzoni na yâ ti chambre, lo yeke sara kua na aye so alingbi na fini, nga lo yeke na ngangu ti kiri ti wara ambeni ye so ayeke na ngele ngangu (na tapande, courant, carburant, nga na a-appareil ti chimie) (Pant et al., 2012, Na2.0; Na peko ti so a ga na akota ye ti sarango na séquencement ti génome nga na agbakuru/akode ti omics, a mû gbâ ti afini sango na ndo ti lege so a yeke sara kua na a-génétique, a-protéomique nga na a-fluxomique ti sarango ye ti akete kete ye nde nde so ayeke buba ye. Tongana e bungbi agbakuru so na biologie ti a-système, a sara si e hinga ye mingi na ndö ti sorongo nga na lekengo nzoni alege ti catabolisme so ayeke na yâ ti akete kete ye (so ti tene, lekengo a-organisme) ti tene a sara kua nzoni nga ti sara si a-biodégradation ni aga nzoni. Ti leke anzoni kode ti bioremédiation na salango kusala na akete kete ye so alingbi, a lingbi a hinga ngangu ti biochimie, mara ti aye nde nde so ayeke na yâ ti tele ti zo, bungbingo ti aye so ayeke na yâ ti génétique, nga na écologie (autoécologie/synécologie) ti akete kete ye.
A yeke wara na yâ ti a-environnement nde nde nga na aye nde nde so ayeke sara ngangu na ndo ti biota. Akete ligne so ayeke na trait afa asarango ye so ayeke na popo ti aye so ayeke na yâ ti écosystème.
Na yâ ti kiringo tënë so, a tara ti bungbi asango na ndo ti bubango ti akete kete PAH tongana naphthalene nga na a-naphthalene so a zia na place ni na lege ti a-isolé ti bactérie nde nde so abâ ndo na ndo ti alege ti métabolisme nga na mara ti aye nde nde, a-enzyme so ayeke mû mbage na yâ ti bubango ti aye, composition/contenu ti agene nga na mara ti aye nde nde, akiringo tënë ti acellule ti bimédiore nde nde. Ti hinga ye na ndo ti biochimie nga na akota ye so ayeke na yâ ti a-molécule ayeke mû maboko ti hinga a-hôte so alingbi nga ti sara si a-ingénieur génétique ti ala akiri aga nzoni ti tene a leke mara ti asioni ye tongaso so ayeke kota ye mingi. Ye so ayeke mû maboko na yâ ti lekengo akode ti lekengo abungbi ti asioni nyama so ayeke na yâ ti ando nde nde ti tene a sara kua nzoni na bioremediation.
Na lege ti fä, a yeke wara gbâ ti a-aromatique so ayeke na poison nga so ayeke sara si zo awara kpale (so alingbi na ndia ti Huckel 4n + 2π électrons, n = 1, 2, 3, ...) so ayeke sara si a yeke wara kota kpale na yâ ti aye nde nde so ayeke na yâ ti ndo so zo ayeke dä tongana pupu, sese, atênë so ayeke na yâ ti ngu, nga na allipsiwater (alPlisiwater et.70). Abungbi so ayeke na a-anneau ti benzène oko (monocyclique) wala a-anneau ti benzène mingi (polycyclique) so a leke ni na lege ti ligne, angular wala agroupe na ala fa so ala yeke ngbâ lakue (ngbâ/ngbâ pëpe) na yâ ti ndo so ala yeke dä ndali ti so ala yeke na ngangu ti résonance so ayeke nzoni pëpe nga ala yeke sara ye pëpe (inertie), so a lingbi ti fa nda ni na lege ti dutingo ti ala so ayeke sara si hydrophobici adë nga na dutingo ti ala so ayeke hydrophobici. Tongana a kiri a leke yâ ti bague ti aromatique ni na abungbi ti méthyle (-CH3), ti carboxyle (-COOH), ti hydroxyle (-OH), wala ti sulfonate (-HSO3), a yeke ga ngangu mingi, a yeke wara ngangu mingi na ndo ti akota ye so ayeke na yâ ti tere ti zo (Seo et al., al2.09 ; Ambeni hydrocarbure aromatique polycyclique so ayeke na kete poids moléculaire (LMWAH), na tapande naphtalène nga na ambeni ye so alondo na ni [méthylnaphtalène, acide naphthoïque, naphtalènesulfonate, na 1-naphthyl N-méthylcarbamate (carbaryl)], a zia na yâ ti molongo ti aye so ayeke sara si sese aga sioni mingi na yâ ti akodoro ti Amerika. a yeke sara si anyama ti yâ ti terê ti zo achangé, nga/wala a yeke sara si zo awara cancer (Cerniglia, 1984). Ti zi mara ti NM-PAH so na yâ ti ndo alingbi ti sara si abungbi ti aye so ayeke na yâ ti anyama kue so ayeke na yâ ti kobe, na tongaso a yeke sara ngangu na ndo ti seni ti anyama so ayeke na yâ ti ngu (Binkova na amba ti lo, 2000; Srogi, 2007; Quinn na amba ti lo, 2009).
Alege ti PAH ti gue na biota ayeke kozoni kue na lege ti guengo na ndo nde nde nga na salango kusala na popo ti a mbage nde nde ti écosystème tongana sese, ngu ti gbe ti sese, ngu ti ndo ti sese, akobe ti yaka nga na pupu (Arey na Atkinson, 2003). Figure 1 afa asalango ye nga na kangbingo yâ ti a-PAH nde nde so ayeke na kete poids moléculaire na yâ ti a-écosystème nga na alege so ala yeke mû ti si na biota/zo. A yeke wara a PAH na ndo ti sese ndali ti so pupu ayeke buba nga na lege ti guengo na li ni (dérive) ti asioni ye so a yeke bi na yâ ti a-oto, a-échappement ti a-usine (gazification ti charbon, combustion nga na sarango coke) nga na ziango ala na sese. Akusala ti akota ndokua tongana lekengo abongo ti synthèse, acolorant nga na apeinture; batango akeke; ti sara kua na caoutchouc; akusala ti lekengo ciment; salango kusala na a -pesticide; na a kusala ti fango yaka ayeke akota ndo ti warango a PAH na yâ ti a nyama ti sese nga na ti ngu (Bamforth na Singleton, 2005; Wick na amba ti lo, 2011). A gingo nda ti ye afa so sese ti akete kodoro nga na akota gbata, ndulu na akota lege, nga na akota gbata ayeke na ngangu mingi ti wara a-hydrocarbure aromatique polycyclique (PAH) ndali ti so a yeke sigigi na a-usine ti mungo wâ, a-chauffage ti ada, a-air na a-lege so ayeke hon na ndo ti azo, nga na akusala ti lekengo ada (Suman et al20,16). (2008) afa so a-PAH so ayeke na yâ ti sese so ayeke nduru na alege na Nouvelle-Orléans, na Louisiane, na Amerika ayeke mingi juska na 7189 μg/kg, me na yâ ti ando so ayeke polele, a yeke gi 2404 μg/kg. Legeoko nga, a wara wungo ti PAH so asi 300 μg/kg na yâ ti ando so ayeke nduru na ando so a yeke sara si charbon aga gaz na yâ ti agbata mingi ti Amerika (Kanaly na Harayama, 2000; Bamforth na Singleton, 2005). Azo so alondo na yâ ti agbata nde nde ti Inde tongana Delhi (Sharma na amba ti lo, 2008), Agra (Dubey na amba ti lo, 2014), Bombay (Kulkarni na Venkataraman, 2000) nga na Visakhapatnam (Kulkarni na amba ti lo, 2014) afa so ala yeke na gbâ ti PAH. A yeke ngangu pëpe ti tene a bungbi a-aromatique na ndo ti akete kete ye ti sese, a-organique nga na atênë ti argile, na tongaso a ga akota ndo ti batango carbone na yâ ti a-écosystème (Srogi, 2007; Peng et al., 2008). Akota ye so ayeke mû lege na PAH na yâ ti a-écosystème ti ngu ayeke ngu-nzapa (ngu-nzapa so ayeke na ngu/ti ngu-nzapa nga na pupu ti ngu), ngu so ayeke sua na yâ ti agbata, ngu so ayeke sigigi na yâ ti ngu, ngu so ayeke kiri na gbe ti sese nga na ambeni ye nde (Srogi, 2007). A fa so ndulu na 80% ti a-PAH so ayeke na yâ ti a-écosystème ti ngu-ingo alondo na ngu-nzapa, na ngu-ingo, nga na ziango asaleté na sese (Motelay-Massei na amba ti lo, 2006; Srogi, 2007). Akota wungo ti PAH so ayeke na yâ ti ngu so ayeke na ndo ti sese wala ngu so alondo na ando so a yeke bi asaleté dä ayeke lï na yâ ti ngu so ayeke na gbe ti sese, na a yeke ga na kota kpale na seni ti azo kue ndali ti so ahon 70% ti azo ti Asie ti Mbongo na ti Mbongo-do ayeke nyon ngu so ayeke na gbe ti sese (Duttagupta et al., 2019). Mbeni gingo nda ti ye so Duttagupta na amba ti lo asara ade ti ninga pëpe. (2020) ti gingo nda ti ye na ndo ti ngu (32) nga na ngu so ayeke na gbe ti sese (235) so alondo na Bengale ti Mbongo, na Inde, afa so wungo ti azo so alango na agbata 53% nga na azo ti akete kodoro 44% (so wungo ti ala kue ayeke azo kutu 20) alingbi ti wara na yâ ti ngu so alondo na naphthalene (4,9–10,60). Azo abâ so alege nde nde ti salango kusala na sese nga na guengo na li ni ti zingo ngu na gbe ti sese ayeke akota ye so ayeke komande na ndo guengo na li ni (advection) ti a-PAH so ayeke na kete poids moléculaire na yâ ti sese. A wara so ngu so ayeke sua na yâ ti yaka, ngu so ayeke sigigi na yâ ti akodoro nga na a-usine, nga na asaleté so ayeke ngangu/apoussière ayeke sara ngangu na ndo ti PAH so ayeke na yâ ti akota ngu nga na atênë so ayeke na gbe ti sese. Ngu-nzapa so ayeke tï na yâ ti pupu ayeke sara si saleté ti PAH aga ngangu mingi. A yeke wara na yâ ti akota ngu/akota ngu so ayeke na yâ ti ngu ti sese kue, na tapande ngu ti Fraser, ngu ti Louan, ngu ti Denso, ngu ti Missouri, ngu ti Anacostia, ngu ti Ebro, nga na ngu ti Delaware (Yunker na amba ti lo, 2002; Motelay-al.2,0). 2010; Amoako na amba ti lo, 2011; Na yâ ti akota ngu ti Ganges, a wara naphthalène na phénanthrène so ayeke kota mingi (a wara ni na yâ ti 70% ti a-échantillon) (Duttagupta na amba ti lo, 2019). Na ndo ni, ambeni gingo nda ti ye afa so ziango chlore na yâ ti ngu ti nyongo ni alingbi ti sara si a yeke wara a-PAH so ayeke na oxygène nga na chlore so ayeke sioni mingi (Manoli na Samara, 1999). A PAH a bungbi na yâ ti alê ti kobe, akeke ti vigne nga na alê ti kobe ndali ti so akeke ayeke mû ni na yâ ti asese so ayeke na saleté, ngu so ayeke na gbe ti sese nga na ngu-nzapa (Fismes et al., 2002). Mingi ti anyama ti ngu tongana asusu, asusu, asusu ti ngu na asusu ti ngu ayeke wara asioni PAH na lege ti tengo kobe so ayeke na saleté nga na ngu ti ngu-ingo, nga na lege ti anyama nga na poro ti tere (Mackay na Fraser, 2000). Alege ti lekengo kobe/ti lekengo kobe tongana grillage, roasting, fumé, friture, séchage, baking nga na charbon alingbi nga ti sara si a wara gbâ ti PAH na yâ ti kobe. Ye so aluti mingi na ndo ti sorongo ye ti futingo na wâ, wungo ti ahydrocarbure so ayeke na phénolic/aromatique, kode ti lekengo kobe, mara ti chauffage, wungo ti ngu so ayeke na yâ ni, oxygène so ayeke na yâ ni nga na ndowa ti wâ (Guillén na amba ti lo, 2000; Gomes na amba ti lo, 2013). A yeke wara nga na yâ ti a-hydrocarbure aromatique (PAH) so ayeke na yâ ti a-hydrocarbure so ayeke na akota ngu nde nde (0,75–2,1 mg/L) (Girelli na amba ti lo, 2014). A bungbingo ti a PAH so na yâ ti kobe a zia nga na sese aye so ayeke na yâ ti kobe ni, na ngoi so asioni ye so ayeke si na yâ ti terê ti zo, kusala ti métabolisme, mungo ye, kangbingo ye nga na kangbingo yâ ti terê (Mechini et al., 2011).
Azo ahinga awe sioni ye so ayeke si na yâ ti a-hydrocarbure aromatique polycyclique (PAH) (Cherniglia, 1984). A-hydrocarbure aromatique polycyclique so ayeke na kete poids (LMW-PAH) (a-anneau use ti si na ota) alingbi ti tingbi na lege ti covalence na akota molecule nde nde tongana ADN, ARN na a-protéine na a yeke sara si zo awara cancer (Santarelli na amba ti lo, 2008). Ndali ti so ala yeke kpe ngu, a yeke kangbi popo ti ala na lege ti ambeni membrane so ayeke na mafuta. Na yâ ti azo, a-monooxygénase ti cytochrome P450 ayeke sara si a-PAH aga a-époxyde, ambeni ye ni ayeke sara kua ngangu (na tapande, époxyde ti baediol) na alingbi ti sara si a-cellule so ayeke nzoni aga asioni cellule (Marston na amba ti lo, 2001). Na ndo ni, aye so ayeke sara si a-PAH tongana a-quinone, a-phénol, a-époxyde, a-diol, na ambeni ye nde aga sioni mingi ahon ti so a-composé ti babâ na mama ni ayeke sara. Ambeni PAH na ambeni ye so ayeke na yâ ti tere ti ala alingbi ti sara ngangu na ndo ti a-hormone nga na a-enzyme nde nde so ayeke na yâ ti tere ti zo, na tongaso a yeke sara sioni na maïngo ti zo, na ndo ti ngbongboro tere ti zo, na ndo ti dungo molenge nga na ndo ti tere ti zo (Swetha na Phale, 2005; Vamsee-Krishna na amba ti lo, 2006; Oostingh na amba ti lo, 2006; Oostingh na amba ti lo). Azo so ayeke na kobela ti fufu ayeke sara kua nzoni pëpe nga ala yeke wara thrombose nga ayeke sara si ala wara kobela ti poro ti terê, ti poumon, ti vessie nga na ti yâ ti zo (Olsson et al., 2010; Diggs et al., 2011). Ambeni gingo nda ti ye na ndo ti anyama afa nga so ti wara PAH alingbi ti sara sioni na kusala ti dungo molenge nga na maïngo ti lo nga alingbi ti sara si lê ti zo abuba, rein na foie ti lo abuba nga lo wara jaunisse. A fa so ambeni ye nde nde so ayeke sara si PAH aga fini tongana a-diol, a-époxyde, a-quinone nga na a-radical libre (a-cation) ayeke sara si a-ADN aga a-adduct. A fa so a-adduct so ayeke stable ayeke changé masini so ayeke sara si ADN akiri aga fini, me a-adduct so ayeke stable pëpe alingbi ti dépuriné ADN (mingi ni na adénine nga na ambeni ngoi na guanine); ala use kue alingbi ti dü afaute so ayeke gue na azo ti changé yâ ti terê ti ala (Schweigert na amba ti lo 2001). Na ndo ni, a-quinone (benzo-/pan-) alingbi ti sara si a-oxygène so ayeke sara kua (ROS) abâ gigi, na a yeke sara si ADN nga na ambeni kota ye abuba, na tongaso a yeke sara si a-tissue ayeke sara kua nzoni pëpe (Ewa na Danuta 2017). Azo so ayeke sara kua na anyama so ayeke na yâ ti a-expérience so ayeke sara si ala wara cancer (Diggs et al. 2012). Ndali ti so ala yeke fâ zo, a yeke kota ye ti tene a sukula/a zi a PAH so na ando so kobela ni asara ngangu na ndo ni/asioni ye asi dä.
A sala kusala na akode nde nde ti physique na ti chimie ti zi a-PAH na yâ ando/ando so ayeke na saleté. Alege tongana ziango wâ na wâ, zingo chlore, oxidation UV, fixation, na zingo na yâ ti a-solvant ayeke na asioni ye mingi, so na popo ni a yeke wara lekengo ambeni ye so ayeke na poison, salango kusala na ni ayeke ngangu, atënë ti batango tele nga na andia, salango kusala nzoni mingi pëpe, nga na nginza mingi. Ye oko, biodégradation ti akete kete ye (so a hiri ni bioremédiation) ayeke mbeni kode nde so ayeke mû zendo ti sala kusala na akete kete ye na lege ti akota culture wala acolonie so ayeke nzoni-kue. Tongana a haka ni na akode ti mitele nga na ti chimie, kode so ayeke buba pëpe ndo so e yeke dä, a yeke sara sioni na zo pëpe, a yeke futa nginza mingi pëpe nga a yeke ninga. A lingbi ti sala kusala na bioremédiation na ndo so kobela ni asi dä (in situ) wala na ndo so a leke ni nzoni (ex situ) na tongaso a bâ ni tongana mbeni kode ti lekengo ye so ayeke ngbâ lakue lakue ahon akode ti salango ye ti akotara ti physique na ti chimie (Juhasz na Naidu, 2000; Andreoni na Gianfreda et al2.; al.1,100). 2020; Sarkar na amba ti lo, 2020).
Ti hinga ye na ndo ti aye so ayeke si na yâ ti microbe so ayeke sara si asioni ye so ayeke na yâ ti a-aromatique abuba ayeke na akota ye ti sara na ndo ti senda-ye nga na ndo ti dengo buze na ndo ti batango aye so ayeke na yâ ti dunia nga na ndo so e yeke dä. A bata gramme 2,1×1018 ti carbone (C) na yâ ti atênë nga na ambeni ye so ayeke na yâ ti ngu (so ti tene, pétrole, gaz naturel, na charbon, so ti tene, a-énergie fossile) na ndo ti sese kue, na a yeke mû maboko mingi na yâ ti sarango ye ti carbone na ndo ti sese kue. Me, salango kusala hio na akota ndokua, gingo akota tênë, na kusala ti azo ayeke sala si abungbi ti carbone ti lithosphère so ahunzi, na ziango na gigi ndulu na 5,5×1015 g ti carbone organique (tongana aye so ayeke buba ndo) na yâ ti pupu ngu oko oko (Gonzalez-Gaya et al., 2019). Mingi ti carbone organique so ayeke lï na yâ ti a-écosystème ti sese nga na ti ngu-ingo na lege ti ngu so ayeke lï na yâ ti sese, ti guengo na ni nga na ti ngu so ayeke sua. Na ndo ni, afini ye so a leke ni na lege ti synthèse so alondo na a-énergie fossile, na tapande aplastic, a-plastifiant nga na a-stabilisateur ti plastique (a-phthalate na a-isomère ti ala), ayeke buba ngangu mingi a-écosystème ti ngu-ingo, ti sese nga na ti ngu nga na a-biota ti ala, na tongaso a yeke sara si akpale ti climat ti dunia kue aga ngangu mingi. Mara ti akete plastique nde nde, akete plastique, akete ye ti plastique nga na abongo ti ala so ayeke na poison so alondo na polyéthylène téréphthalate (PET) abungbi na yâ ti Kota ngu-ingo ti Pacifique na popo ti Amerika ti Mbongo na Asie ti Mbongo-do, na a sara si “Kota ndo ti ziango asaleté ti Pacifique”, asara sioni na fini ti ngu-ingo (Newell et al.20, . Ambeni gingo nda ti ye ti senda-ye afa so lege ayeke dä pëpe ti zi mara ti asioni ye/asioni ye tongaso na lege ti mbeni kode ti mitele wala ti chimie. Na yâ ti aye so, akete kete ye so ayeke mû maboko mingi ayeke ala so alingbi ti sara si aye so ayeke buba ndo aga dioxyde de carbone, ngangu ti chimie nga na ambeni ye so ayeke na poison pëpe so na nda ni ayeke lï na yâ ti ambeni ye so ayeke sara si kobe ni aga nzoni (H, O, N, S, P, Fe, na ambeni ye tongaso). Tongaso, ti hinga ye na ndo ti écophysiologie ti akete kete ye so ayeke na yâ ti a-aromatique nga na bango ndo na ndo ti aye so ayeke na yâ ti dunia ayeke kota ye mingi ti bâ lege so akete kete ye ayeke sara kua na carbone, budget ti carbone net nga na akpale so ayeke si na yâ ti angoi so ayeke ga. Teti so a lingbi a zi mara ti aye tongaso hio na yâ ti aye so angoro e, a-éco-industrie nde nde so aluti mingi na ndo ti akode so ayeke propre asigigi. Na mbeni lege nde, a yeke ba mungo ngele ti asaleté ti a-usine/a-saleté ti chimie so abungbi na yâ ti a-écosystème (so ti tene lege ti sarango si asaleté aga mosoro) tongana mbeni oko ti akota ye so ayeke na yâ ti économie circulaire nga na aye so a leke ti sara ti tene a ngbâ lakue ti gue na li ni (Close et al., 2012). Tongaso, ti hinga ye na ndo ti métabolisme, enzyme nga na génétique ti azo so alingbi ti buba yâ ti aye so ayeke kota ye mingi ti tene a zi mara ti asioni ye tongaso nga ti leke ni nzoni.
Na popo ti gbâ ti aye so ayeke buba ndo, a yeke bi bê mingi na ndo ti a-PAH so ayeke na kete poids tongana naphthalene nga na a-naphthalene so a zia na place ni. Abungbi so ayeke akota ye so ayeke na yâ ti a-énergie so alondo na pétrole, a-colorant ti bongo, abongo so azo ayeke te, a-pesticide (a-boule ti moustique na a-insecte), a-plastifiant nga na a-tannin na tongaso a yeke wara ni mingi na yâ ti a-écosystème mingi (Preuss et al., 2003). Afini mbeti afa so bungbingo ti naphtalène ayeke na yâ ti atênë ti ngu, ngu so ayeke na gbe ti sese nga na sese so ayeke na gbe ti sese, ando ti vadose nga na akota ngu, so afa so a yeke bungbi na yâ ti aye so ayeke na yâ ti ngu (Duttagupta et al., 2019, 2020). Tableau 2 afa na nduru tënë aye so ayeke na yâ ti physicochimie, asarango kua nga na aye so naphthalène nga na ambeni ye so alondo na ni ayeke sara na ndo ti seni ti zo. Tongana a haka ni na ambeni PAH so ayeke na kota poids moléculaire, naphthalene na ambeni ye so alondo na ni ayeke na ngu mingi pëpe, a yeke lï na yâ ti ngu mingi nga a kangbi yâ ti a-écosystème mingi, tongaso a yeke sara kua na ni mingi tongana a-échantillon ti manda ye na ndo ti sarango ye ti PAH, génétique nga na mara ti aye nde nde so ayeke na yâ ti PAH. A yeke wara gbâ ti akete kete ye so ayeke na yâ ti naphthalene nga na ambeni ye so alondo na yâ ni, na a yeke wara gbâ ti asango na ndo ti lege so ala yeke sara kua na ni, a-enzyme nga na aye so ayeke sara si a-organisme ni aga nzoni (Mallick na amba ti lo, 2011; Phale na amba ti lo, 2019, 2020). Na ndo ni, a soro naphthalene na ambeni ye so alondo na yâ ni tongana a-prototype ti bango lege ti bubango ti ndo so e yeke dä ndali ti so ala yeke mingi nga ala yeke na yâ ti biodisponibilité. Mbeni ndokua ti batango ndo ti Amerika atene so wungo ti naphthalene so ayeke na yâ ti mètre cube oko oko ayeke 5,19 μg na yâ ti guru ti taba, kozoni kue na lege ti wâ so a zö ni kue pëpe, nga na 7,8 ti si na 46 μg na yâ ti guru ti taba so ayeke na mbage ti ngu, na ngoi so tongana a zia na yâ ti ngu ti créosote nga na naphthalene so ayeke ga 1,000. ngu 2003). A bâ so mbilimbili naphthalene ayeke na ngangu ti fufu na lege ti mara ti nyama, ti kodoro nga na ti koli na wali nga ayeke sara si zo awara cancer. Na lege ti gingo nda ti ye na ndo ti anyama, Ndokua ti gingo nda ti ye na ndo ti kobela ti cancer (IARC) afa so naphthalene ayeke “mbeni ye so alingbi ti sara si azo awara kobela ti cancer” (Groupe 2B)1. Ti mû naphthalène so a zia na place ni, kozoni kue na lege ti yingo wala na lege ti parenteral (na yanga), ayeke sala si anyama ti yâ ti poumon ti zo abuba na a yeke sala si wungo ti a- tumeur ti poumon ti asusu nga na asusu ti ngonda akiri aga mingi (Programme National de Toxicologie 2). Akota ye so ayeke si na pekoni ayeke so: bê ti zo ayeke son, lo yeke vomité, lo yeke na vundu na yâ ti lo, lo yeke na kota vundu, lo yeke su mingi, fièvre, tachycardie, na ambeni ye tongaso. azo na a fa so a yeke kanga lege na a-acétylcholinesterase ti sara si zo aga paralysé (Smulders na amba ti lo, 2003; Bulen na Distel, 2011). Tongaso, ti hinga lege so akete kete ye ayeke buba yâ ti aye, ti leke yâ ti génétique, ti sara si a-enzyme nga na acellule asara kua ayeke kota ye mingi ti leke na akode ti bioremediation na yâ ti ando so ayeke na saleté.
Tableau 2. Anzene nzene tënë na ndo ti aye so ayeke na yâ ti physicochimie, asarango kua na ni, akode ti hingango na ni nga na akobela so ayeke na terê ti naphthalène nga na ambeni ye so alondo na ni.
Na yâ ti akete kodoro so ayeke na saleté, asioni ye so ayeke hydrophobe nga na lipophile alingbi ti sara si acellule nde nde asara ye na ndo ti microbiome so ayeke na yâ ti ndo ni (bungbi ti azo), na tapande achangement na yâ ti fluidité ti membrane, perméabilité ti membrane, gonflement ti protéine so ayeke na yâ ti couche use, kpale ti mungo ngangu na azo nga na chaîne ti transport ti a-électron/ (Sikkema na amba ti lo, ngu 1995). Na ndo ni, ambeni ye so ayeke na yâ ti ngu tongana a-catéchol na a-quinone ayeke sara si a-oxygène so ayeke sara kua (ROS) abâ gigi na a yeke sara si a-adduct so ayeke na ADN nga na a-protéine abâ gigi (Penning et al., 1999). Tongaso, wungo ti mara ti aye tongaso na yâ ti a-écosystème ayeke sara ngangu na ndo ti abungbi ti akete kete ye ti ga azo so ayeke buba ye nzoni na yâ ti a-niveau nde nde ti physiologie, so na popo ni a yeke wara mungo/guengo na ni, gbiango ye na yâ ti acellule, assimilation/salango kua na ni nga na kangbingo yâ ti acellule.
Mbeni gingo nda ti ye na yâ Projet-II ti Base de Données Ribosome (RDP-II) afa so a zi mara ti asioni nyama 926 na yâ ti a-appareil wala na yâ ti a-enrichissement so a zia naphthalene wala ambeni ye so alondo na yâ ni. Azo ti bungbi ti aProtéobactérie ayeke na wungo ti azo so ayeke fa tënë ti ala mingi (n = 755), na pekoni a yeke wara a Firmicute (52), a Bactéroïde (43), a Actinobactérie (39), a Ténéricute (10), nga na a bactérie so a diko ni pëpe (8) (Foto 2). Azo so ayeke fa tënë ti γ-Protéobactérie (Pseudomonadales na Xanthomonadales) ayeke na ndo ti agroupe kue so ayeke na Gram-négatif so ayeke na kota G+C (54%), na aClostridiales na Bacillales (30%) ayeke agroupe so ayeke na Gram-positif so ayeke na G+C mingi pëpe. A fa so pseudomonas (so wungo ni ayeke kota mingi, mara ti 338) alingbi ti buba naphthalene na a-écosystème nde nde so ayeke na saleté (goudron ti charbon, pétrole, mafuta ti brut, boue, mafuta so atuku, ngu ti saleté, asaleté ti nyama nga na ando ti ziango asaleté) nga na e, ngu so ayeke na gbe ti sese) (Foto 2). Na ndo ni, a-étude ti enrichissement nga na a-analyse métagénomique ti ambeni ndo so afa so mara ti Legionella na Clostridium so a dü ni pëpe alingbi ti duti na ngangu ti buba ye, so afa so a lingbi a lë a-bactérie so ti manda afini lege nga na mara ti aye nde nde so ayeke na yâ ti terê ti zo.
Taxonomie nde nde nga na kangbingo yâ ti a-écologie ti a-représentant ti a-bactérie na yâ ti ando so a sara si a yeke wara naphthalene nga na ambeni ye so alondo na naphthalene.
Na popo ti akete ye nde nde so ayeke buba yâ ti hydrocarbure so ayeke na aroma, mingi ti ala alingbi ti buba naphthalène tongana oko ye so ayeke mû carbone nga na ngangu. A fa molongo ti aye so ayeke si na yâ ti naphthalene so a iri ni Pseudomonas sp. (akete mara ti nyama: NCIB 9816-4, G7, AK-5, PMD-1 na CSV86), anyama ti ngonda AN10, anyama ti ngonda PC20 nga na ambeni mara ti nyama nde (ND6 na AS1) (Mahajan na amba ti lo, 1994; Resnick na amba ti lo; 2003; Dennis na Zylstra, 2006; Sota na amba ti lo, 2006; ti gbian naphtalène ti ga cis-naphtalènediol (Foto 3 A yeke gbian cis-dihydrodiol ti ga 1,2-dihydroxynaphtalène na lege ti mbeni dioxygénase so ayeke kangbi yâ ti a-anneau, 1,2-dihydroxynaphtalène-dioxygénase (12DHNDO,2). 2-hydroxychromène-2-carboxylique so ayeke na yâ ti enzyme ti cis-trans so ayeke sara si a yeke wara trans-o-hydroxybenzylidénepyruvate, so a yeke sara si a yeke wara aldolase ti salicylique nga na pyruvate. A iri salicylaldehyde so ayeke na gbe ti NAD+ ti ga acide salicylique so a iri ni “lege ti nduzu” ti bubango ti naphtalène Me, a yeke wara ambeni ye so ayeke na yâ ti a-hamburgi. a yeke na lege ti mbeni ye so a iri ni 2,3-dioxygénase so ayeke sara si a yeke wara 2,3-dihydroxynaphtalène (Annweiler na amba ti lo, 2000).
Alege ti salango kusala na naphtalène, méthylnaphtalène, acide naphthoïque, na carbaryl. A-numéro so a zia cercle na ndo ni afa a-enzyme so ayeke sara si naphthalène nga na ambeni ye so alondo na yâ ni aga ambeni ye so ayeke si na pekoni. 1 — naphtalène so ayeke na yâ ti ngu (NDO); 2, cis-dihydrodiol so ayeke na yâ ti ngu; 3, 1,2-dihydroxynaphtalène so ayeke na yâ ti ngu; 4, 2-hydroxychromène-2-acide carboxylique so ayeke na yâ ti ngu; 5, aldolase so ayeke na yâ ti mênë ti zo; 6, salicylaldéhyde so ayeke na yâ ti ngu; 7, salicylate 1-hydroxylase; 8, catéchol 2,3-dioxygénase (C23DO); 9, 2-hydroxymuconate so ayeke na yâ ti ngu; 10, 2-oxopent-4-énoate so ayeke na yâ ti ngu; 11, 4-hydroxy-2-oksopentanoate so ayeke na yâ ti ngu; 12, acétaldéhyde déhydrogénase; 13, catéchol-1,2-dioxygénase (C12DO); 14, cycloisomérase ti muconate; 15, a yeke wara na yâ ti ni; 16, β-kétoadipaténollactone so ayeke na yâ ti ngu; 17, β-kétoadipate so ayeke sara si a yeke ngangu ti tene a sara kua na ni; 18, β-cétoadipat-CoA ti tïolase; 19, succinyl-CoA: mbeni ye so ayeke sara si a-acétyl-CoA ayeke sara kua nzoni; 20, a yeke wara na yâ ti ni 5-hydroxylase; 21 – 1,2-dioxygénase (GDO); 22, isomérase ti maléylpyruvate; 23, fumarylpyruvate so ayeke na yâ ti ngu; 24, méthylnaphtalène so ayeke na yâ ti ngu (NDO); 25, hydroxyméthylnaphtalène so ayeke na yâ ti ngu; 26, naphtaldéhyde so ayeke na yâ ti ngu; 27, 3-formylsalicylique so ayeke na yâ ti ngu; 28, hydroxyisophtalate ti décarboxylase; 29, a yeke wara na yâ ti ni carbaryl (CH); 30, 1-naphthol-2-hydroxylase.
A lingbi na aye so ayeke na yâ ti tere ti zo nga na aye so ayeke na yâ ti génétique ti lo, a yeke sara si acide salicylique so alondo na yâ ni akiri aga nzoni na lege ti catéchol so ayeke sara kua na salicylate 1-hydroxylase (S1H) wala na lege ti lege ti gentisate so ayeke sara kua na salicylate 5-hydroxylase (S5H) (Foto 3). Teti so acide salicylique ayeke kota ye so ayeke na yâ ti naphthalène (lege so ayeke na nduzu), a yeke iri fani mingi alege so alondo na acide salicylique ti si na TCA so ayeke na popo ti aye so ayeke na gbe ni, na a leke agene ni na yâ ti mbeni operon oko. A yeke ye ti dongo bê pëpe so agene so ayeke na yâ ti operon ti lege ti nduzu (nah) nga na operon ti lege ti gbe ni (sal) ayeke na lege ti ambeni ye so ayeke leke yâ ti aye; na tapande, NahR na acide salicylique ayeke sala kusala tongana a-inducteur, na mungo lege na a-opéron use so kue ti gbian yâ ti naphtalène kue (Phale na amba ti lo, 2019, 2020).
Na ndo ni, a yeke sara si a yeke ngangu pëpe ti tene a sara kua na 2-hydroxymuconate semi-aldéhyde na lege ti méta-paute na lege ti catéchol 2,3-dioxygénase (C23DO) (Yen et al., 1988) na a yeke sara si a-hydroxymuconate ni aga acide hydrolase. Na pekoni, a yeke sara si 2-hydroxypent-2,4-diénoate aga pyruvate na acétaldéhyde na lege ti mbeni hydratase (hydratase ti 2-oxopent-4-énoate) nga na mbeni aldolase (4-hydroxy-2-oxopentanoate aldolase) na pekoni a yeke lï na yâ ti lege ti carbone so ayeke na popo ti ala (Foto 3). Na ndo ni, a yeke sara si catéchol ni aga cis,cis-muconate na lege ti ortho na lege ti catéchol 1,2-oxygénase (C12DO). A yeke wara na yâ ti a-étude ni so a iri ni cycloisomérase, a-isomérase ti muconate, na a-hydrolase ti β-cétoadipate-nollactone.
Na yâ ti lege ti 2,5-dihydroxybenzoate, a yeke kangbi yâ ti a-anneau ti aromatique ni na lege ti 1,2-dioxygénase (GDO) ti sara si a ga maleylpyruvate. A lingbi ti sara si ye so aga pyruvate na malate, wala a lingbi ti sara si a ga fumarylpyruvate, so na pekoni a lingbi ti sara si a ga pyruvate na fumarate (Larkin na Day, 1986). A soro ti sara ambeni ye nde na yâ ti a-bactérie so ayeke na Gram-négatif nga na a-bactérie so ayeke na Gram-positif na lege ti biochimie nga na lege ti génétique (Morawski na amba ti lo, 1997; Whyte na amba ti lo, 1997). Akete nyama so ayeke na gram-négatif (Pseudomonas) aye mingi ti sara kua na acide salicylique, so ayeke mbeni ye so ayeke sara si naphtalène ayeke sara kua nzoni, ti sara si a ga catéchol na lege ti salicylate 1-hydroxylase (Gibson na Subramanian, 1984). Na mbage, na yâ ti a-bactérie so ayeke na Gram (Rhodococcus), salicylate 5-hydroxylase ayeke sara si acide salicylique aga acide gentisique, me acide salicylique ayeke sara ye oko pëpe na ndo ti sungo peko ti agene ti naphtalène (Grund na amba ti lo, 1992) (Foto 3).
A fa so mara ti anyama tongana Pseudomonas CSV86, Océanobactérie NCE312, Marihomonas naphthotrophique, Sphingomonas paucimobilis 2322, Vibrio cyclotrophe, Pseudomonas fluorescens LP6a, Pseudomonas spécies degréctérium nga na . monométhylnaphtalène wala diméthylnaphtalène (Dean-Raymond na Bartha, 1975; Cane na Williams, 1982; Mahajan na amba ti lo, 1994; Dutta na amba ti lo, 1998; Hedlund na amba ti lo, 1999). Na popo ti ala, a yeke wara 1-méthylnaphtalène na 2-méthylnaphtalène so ayeke na yâ ti Pseudomonas sp. CSV86 a yeke polele so a yeke manda ye na ndo ti biochimie nga na ndo ti enzyme (Mahajan na amba ti lo, 1994). 1-Méthylnaphthalène ayeke sara kua na lege ti aye use. Kozoni, a yeke hydroxylé bague ti aromatique ni (bague ti méthylnaphtalène so a zia place ni pëpe) ti sara si a ga cis-1,2-dihydroxy-1,2-dihydro-8-méthylnaphtalène, so a yeke kiri ti sara si a ga méthyl salicylate nga na méthylcatéchol, na pekoni a yeke lï na yâ ti lege ti carbonavage ti bague ni so ayeke na popo ti ala. A iri lege so “lege ti lingu ti carbone”. Na yâ ti use “lege ti zingo asioni ye”, a lingbi ti sara si groupe ti méthyle ni aga hydroxylé na lege ti NDO ti sara si a ga 1-hydroxyméthylnaphthalène, so a yeke kiri ti sara si a ga acide 1-naphthoïque na a yeke sigigi na ni na yâ ti culture ni tongana mbeni ye so akui awe. Azo so asara étude afa so mara ti CSV86 alingbi pëpe ti maï na ndo ti acide 1- na 2-naphthoïque tongana oko ye so ayeke mû carbone nga na ngangu, ye so afa so lege ti lo ti zingo asioni ye na yâ ti terê ti zo ayeke tâ tënë (Mahajan na amba ti lo, 1994; Basu na amba ti lo, 2003). Na yâ ti 2-méthylnaphtalène, groupe ti méthyle ni ayeke sara kua na hydroxylase ti sara si a ga 2-hydroxyméthylnaphtalène. Na ndo ni, a-anneau ti naphthalène so a zia na place ni pëpe ayeke hon na yâ ti hydroxylation ti a-anneau ti ga mbeni dihydrodiol, so a yeke sara si a-oxydation aga 4-hydroxyméthylcatechol na yâ ti mbeni molongo ti aréaction so enzyme ayeke sara kua na ni na a yeke lï na yâ ti lege ti carbone so ayeke na popo ti a-anneau ni na lege ti lege ti kangbingo yâ ti a-anneau ti méta-anneau ni. Legeoko nga, a fa so S. paucimobilis 2322 ayeke sala kusala na NDO ti sala si 2-méthylnaphtalène aga hydroxylé, so a kiri a sala si a ga méthyl salicylate na méthylcatéchol (Dutta na amba ti lo, 1998).
Acides naphthoïques (so a zia na place ni/a zia na place ni pëpe) ayeke a -produit ti détoxification/biotransformation so a leke ni na ngoi ti futingo ti méthylnaphtalène, phénanthrène na anthracène na a zi ni na yâ ti a -culture so a sara kua na ni awe. A fa so mbeni nyama so ayeke na yâ ti sese so a iri ni Stenotrophomonas maltophilia CSV89 alingbi ti sara si acide 1-naphthoïque aga mbeni ye so ayeke mû carbone (Phale na amba ti lo, 1995). A yeke komanse ti sara si a-aromatique ni aga 1,2-dihydroxy-8-carboxynaphtalène. A yeke wara na yâ ti diol ni oxidé ti ga catéchol na lege ti 2-hydroxy-3-carboxybenzylidénépyruvate, acide 3-formylsalicylique, acide 2-hydroxyisophtalique nga na acide salicylique na a lï na yâ ti lege ti carbone so ayeke na popo ti ala na lege ti lege ti kangbingo yâ ti a-anneau ti méta-anneau (Foto 3).
Carbaryl ayeke mbeni yorö so a iri ni naphthyl. Ti londo na ngoi ti Révolution verte na Inde na yâ ti angu 1970, salango kusala na a-engrais chimique nga na a-pesticide asala si a yeke wara gbâ ti a-hydrocarbure aromatique polycyclique (PAH) so alondo na yâ ti a-source ti fango yaka so ayeke na a-point pëpe (Pingali, 2012; Duttagupta na amba ti lo, 2020). Azo atene so 55% (ahéctare 85 722 000) ti akobe kue so a lu na Inde ayeke sala kusala na a -pesticide ti chimie. Na yâ ti angu oku so ahon (2015–2020), azo ti fango yaka ti Inde asara kua na mbeni moyenne ti tonne 55 000 ti si na 60 000 ti akode ti fango na anyama na yâ ti ngu oko oko (Département ti acoopérative nga na nzoni duti ti azo ti fango yaka, Ministère ti fango yaka, gouvernement ti Inde, nze ti août 2020). Na yâ ti apopo-hoto ti Ganges so ayeke na mbage ti nord nga na milieu (akodoro so azo ayeke dä mingi nga so azo ayeke dä mingi), a yeke sara kua mingi na a-pesticide na ndo ti akobe ti yaka, na a yeke wara a-pesticide mingi. Carbaryl (1-naphthyl-N-méthylcarbamate) ayeke mbeni yorö so ayeke na kota ngangu, so ayeke na ngangu mingi pëpe, so a yeke sala kusala na ni na yâ ti fango yaka ti Inde na wungo ti tonne 100 ti si na 110. A yeke kä ni mingi na iri ti dengo buze Sevin na a yeke sala kusala na ni ti kanga lege na akete nyama (a-aphid, a-fourmi ti wâ, a-puce, a-acarien, a-araignée nga na ambeni nyama mingi ti ita) so ayeke sala ngangu na ndo akobe nde nde (maï, soja, coton, akeke ti vigne na akeke ti vigne). Ambeni kete nyama tongana anyama ti ngonda (NCIB 12042, 12043, C4, C5, C6, C7, anyama ti ngonda so ayeke na yâ ti ngu-ingo), Rhodococcus (NCIB 12038), Sphingobacterium spp. (CF06), Burkholdérie (C3), Microcoque na Arthrobactére alingbi nga ti sala kusala na ni ti kanga lege na ambeni nyama ti ngonda. Azo so abâ so RC100 alingbi ti buba yâ ti carbaryl (Larkin na Day, 1986; Chapalamadugu na Chaudhry, 1991; Hayatsu na amba ti lo, 1999; Swetha na Phale, 2005; Trivedi na amba ti lo, 2017). A yeke wara na yâ ti a-isolé ti sese ti Pseudomonas sp. Azo ti mara ti C4, C5 na C6 (Swetha na Phale, 2005; Trivedi na amba ti lo, 2016) (Fig. 3). Alege ti salango ye ti tele ti zo ato nda ni na lege ti hydrolyse ti kamba ti éster na lege ti carbaryl hydrolase (CH) ti sala si a leke 1-naphthol, méthylamine na gaz carbonique. Na pekoni, a yeke sara si 1-naphthol aga 1,2-dihydroxynaphtalène na lege ti 1-naphthol hydroxylase (1-NH), so a yeke sara si a yeke sara kua na lege ti carbone so ayeke na popo ti salicylate nga na gentisate. A fa so ambeni nyama so ayeke buba yâ ti carbaryl ayeke sara si a ga acide salicylique na lege ti kangbingo yâ ti a-ortho-anneau ti catéchol (Larkin na Day, 1986; Chapalamadugu na Chaudhry, 1991). Ye ti dongo bê ni ayeke so, asioni nyama so ayeke buba naphthalène ayeke sala kusala kozoni kue na acide salicylique na lege ti catechol, me asioni nyama so ayeke buba yâ ti carbaryl aye mingi ti sala si acide salicylique aga na lege ti gentisate.
A lingbi ti sala kusala na acide naphthalènesulfonique/acide disulfonique nga na a-acide naphthylaminesulfonique so alondo na yâ ni tongana a-intermédiaire na yâ salango a-azo ti couleur, a-agent ti sukulango ngu, a-dispersant, na ambeni ye tongaso. ngu 1994). Azo so ayeke na yâ ti mara ti Pseudomonas (akete mara ti A3, C22) afa so ala yeke komanse ti sara kua na a-anneau aromatique so ayeke na yâ ti groupe ti acide sulfonique ti sara si a ga mbeni dihydrodiol, so a yeke kiri ti sara si a ga 1,2-dihydroxynaphtalène na lege ti groupe ti alfilova1, B). A yeke wara na yâ ti 1,2-dihydroxynaphtalène ni mbeni ye so a iri ni catabolisé na lege ti naphtalène so ayeke classique, so ti tene lege ti catéchol wala ti gentisate (Foto 4). A fa so acide aminonaphtalènesulfonique na acide hydroxynaphtalènesulfonique alingbi ti buba kue na lege ti abungbi ti asioni nyama so ayeke na alege ti salango ye so ayeke mû maboko na mba (Nortemann na amba ti lo, 1986). A fa so mbeni membre ti bungbi ni ayeke zi sulfure na yâ ti acide aminonaphtalènesulfonique wala acide hydroxynaphtalènesulfonique na lege ti 1,2-dioxygénation, na ngoi so a yeke zi aminosalicylate wala hydroxysalicylate na yâ ti culture ni tongana mbeni ye so ayeke na yâ ti ngu ni pëpe na a yeke mû ni na pekoni. Acide naphthalendisulfonique ayeke mbeni ye so ayeke polaire mingi me so ayeke buba pëpe na yâ ti terê ti zo, na tongaso a lingbi ti sara si a ngbâ na yâ ti terê ti zo na lege ti alege nde nde. Kozo desulfurisation ni ayeke si na ngoi ti dihydroxylation régiosélective ti bague aromatique nga na ti groupe ti acide sulfonique; use desulfurisation ni ayeke si na ngoi ti hydroxylation ti acide 5-sulfosalicylique na lege ti acide salicylique 5-hydroxylase ti sara si acide gentisique aga acide gentisique, so ayeke lï na yâ ti lege ti carbone so ayeke na popo ti azo (Brilon na amba ti lo, 1981) (Foto 4). A-enzyme so ayeke sara si a-enzyme so ayeke na yâ ti a-enzyme ni ayeke sara nga si a-enzyme so ayeke na yâ ti a-enzyme ni aga nzoni (Brilon na amba ti lo, 1981; Keck na amba ti lo, 2006).
Alege ti salango ye ti tele ti zo ti sala si naphthalène sulfonate abuba. A-numéro so ayeke na yâ ti a-enzyme ni afa a-enzyme so ayeke sara si a-enzyme so ayeke na yâ ti a-enzyme ni aga nzoni, so ayeke tongana/a-enzyme so a fa ni na FIG. 3.
A-PAH so ayeke na kete poids moléculaire (LMW-PAH) ayeke réduire, a yeke hydrophobe nga a yeke lï nzoni pëpe, na tongaso a yeke ngangu pëpe ti tene a fâ yâ ni/a buba ni. Ye oko, akete kete ye so ayeke na yâ ti aérobie alingbi ti sara si a ga oxidé na lege so ala yeke mû oxygène (O2) so ayeke na yâ ti a-molécule ni. A-enzyme so ayeke mingi ni na yâ ti groupe ti a-oxydoreductase na ala lingbi ti sara akua nde nde tongana hydroxylation ti a-anneau aromatique (mono- wala dihydroxylation), déshydrogénation nga na kangbingo yâ ti a-anneau aromatique. Azo so ayeke na yâ ti aréaction so ayeke na yâ ti mbeni kota oxidation na a yeke sara si a yeke ngangu pëpe ti tene a sara kua na ni na lege ti carbone so ayeke na popo ti ala (Phale et al., 2020). A fa so a-enzyme so ayeke na yâ ti lege ti bubango ye ayeke inducible. Kusala ti a-enzyme so ayeke kete mingi wala ayeke kete mingi tongana a kono acellule na ndo ti akete ye so ayeke na carbone tongana glucose wala acide organique. Tableau 3 afa na nduru tënë a-enzyme nde nde (a-oxygénase, a-hydrolase, a-déhydrogénase, a-oxydase, na ambeni ye tongaso) so ayeke mû mbage na yâ ti sarango kua ti naphthalène nga na ambeni ye so alondo na yâ ni.
Tableau 3. A yeke wara na yâ ti a-enzyme so ayeke sara si naphthalene nga na ambeni ye so alondo na yâ ni abuba.
Azo so asara étude na ndö ti radioisotope (18O2) afa so ziango O2 na yâ ti a-anneau aromatique na lege ti a-oxygénase ayeke kota ye mingi ti tene a sara si mbeni ye so ayeke na yâ ti tere ti zo akiri abuba (Hayaishi na amba ti lo, 1955; Mason na amba ti lo, 1955). A yeke na lege ti a-monooxygénase so ayeke na yâ ti zo wala so ayeke na gigi (so a iri ni nga hydroxylases) la ayeke komanse ti zia mbeni atome ti oxygène oko (O) so alondo na yâ ti oxygène ti molécule (O2) na yâ ti substrat ni. Mbeni atome ti oxygène nde ayeke ga ngu. A-monoxygénase so ayeke na gigi ayeke sara si flavine adë na lege ti NADH wala NADPH, me na yâ ti a-endomonooxygénase, flavine ayeke sara si substrat ni adë. Position ti hydroxylation ni ayeke sara si a yeke wara aye nde nde na yâ ti aye so a leke. Na tapande, salicylate 1-hydroxylase ayeke sara si acide salicylique so ayeke na place ti C1 abâ gigi, na a yeke sara si a yeke wara catéchol. Na mbage, a yeke wara na yâ ti a-hydroxylase 5-hydroxylase (so ayeke na yâ ti a-unité ti réductase, ferrédoxine nga na oxygénase) so ayeke sara si acide salicylique ayeke na place ti C5, na a yeke sara si acide gentisique abâ gigi (Yamamoto na amba ti lo, 1965).
A-dioxygénase ayeke zia atome use ti O2 na yâ ti substrat ni. A lingbi na aye so a leke, a kangbi yâ ti ala na a-anneau so ayeke hydroxylé dioxygénase nga na a-anneau so ayeke kangbi yâ ti a-anneau. A-anneau so ayeke sara si a-hydroxylé ayeke sara si a-aromatique aga a-cis-dihydrodiol (na tapande, naphthalène) na a yeke wara ni mingi na popo ti a-bactérie. Juska laso, a fa so anyama so ayeke na yâ ti a-anneau so ayeke sara si a-hydroxygénase ti ngu alingbi ti maï na ndo ti ambeni ye nde nde so ayeke mû carbone so ayeke na a-arome, na a kangbi yâ ti a-enzyme so na NDO (naphtalène), toluène dioxygénase (TDO, toluène), nga na biphényl dioxygénase (BPDO, biphényl). NDO na BPDO kue alingbi ti sara si a-hydrocarbure nde nde so ayeke na yâ ti a-hydrocarbure aromatique (toluène, nitrotoluène, xylène, éthylbenzène, naphtalène, biphényl, fluorène, indol, méthylnaphtalène, naphthalènesullène, naphthalènesullène, acétophénone, na ambeni ye tongaso) (Boyd na Sheldrake, 1998; Phale na amba ti lo, 2020). NDO ayeke mbeni ye so ayeke na yâ ti aye mingi so ayeke na yâ ti mbeni ye so ayeke sara si zo ayeke sara kua nzoni (Gibson na Subramanian, 1984; Resnick na amba ti lo, 1996). A yeke wara na yâ ti unité ti catalyse ti NDO mbeni kota mbage ti α nga na mbeni kete mbage ti β so a leke ni na yâ ti mbeni configuration ti α3β3. NDO ayeke na yâ ti mbeni kota sewa ti a-oxygénase na α-sous-unité ti lo ayeke na mbeni ndo ti Rieske [2Fe-2S] nga na mbeni fer so ayeke héme pëpe so ayeke mononucléaire, so ayeke fa mara ti substrat ti NDO (Parales na amba ti lo, 1998). Mingi ni, na yâ ti mbeni cycle ti catalyse, a yeke mû a-électron use so alondo na yâ ti réduction ti nucléotide ti pyridine ti gue na ni na yâ ti ion Fe(II) so ayeke na yâ ti ndo so ayeke sara kua na lege ti mbeni réductase, mbeni ferredoxin nga na mbeni ndo ti Rieske. Azo so ayeke sara kua na oxygène ti molécule, so ayeke mbeni ye so a hunda ti tene a sara si substrat ni aga dihydroxylé (Ferraro et al., 2005). Ti si laso, gi ambeni kete NDO si a sukula ni na a fa na gigi anzene nzene ye na ndo ti akete mara nde nde na a manda ye na ndo ti komandema ti génétique ti alege so ayeke na yâ ti futingo ti naphthalene (Resnick na amba ti lo, 1996; Parales na amba ti lo, 1998; Karlsson na amba ti lo, 2003). A-dioxygénase so ayeke kangbi yâ ti a-anneau (a-enzyme so ayeke kangbi yâ ti a-anneau endo wala ortho-anneau nga na a-enzyme so ayeke kangbi yâ ti a-anneau ti exodiol wala ti méta-anneau) ayeke sara kua na ndo ti a-aromatique so ayeke hydroxylé. Na tapande, a yeke wara na yâ ti a-ortho-anneau ni mbeni ye so ayeke sara si a-ortho-anneau ni ayeke sara kua nzoni, me a-anneau so ayeke sara si a-ortho-anneau ni ayeke sara kua nzoni ayeke catéchol-2,3-dioxygénase (Kojima na amba ti lo, 1961; Nozaki na amba ti lo, 1968). Na ndo ti a-oxygénase nde nde, a yeke wara nga a-oxygène nde nde so ayeke sara si a-aromatique, a-alcool nga na a-aldéhyde so ayeke na yâ ti a-aldehyde aga ngu na yâ ti tere ti zo nga ti sara kua na NAD+/NADP+ tongana a-électron so ayeke mû lege na zo ti wara a-électron, so ayeke ambeni kota enzyme so ayeke sara kua na yâ ti a-enzyme (Gibson na Subramanian, Shahleray et91;1). ambeni, ngu 2020).
A-enzyme tongana a-hydrolase (estérase, amidase) ayeke mbeni use kota mara ti a-enzyme so ayeke sala kusala na ngu ti kangbi yâ ti abungbi ti covalent na ti fa na gigi akota ye so ayeke na yâ ti tele ti zo. Azo so abâ so a yeke wara na yâ ti périplasme (transmembrane) amembre ti a-bactérie so ayeke na Gram-négatif (Kamini na amba ti lo, 2018). Carbaryl ayeke na mbeni amide nga na mbeni éster; tongaso, a lingbi ti sara si a-estérase wala amidase asara si a ga 1-naphthol. A fa so carbaryl so ayeke na yâ ti mara ti rhizobium AC10023 nga na mara ti Arthrobacter RC100 ayeke sara kua tongana mbeni ésterase nga na mbeni amidase. Carbaryl so ayeke na yâ ti mara ti RC100 ayeke sara nga kua tongana mbeni amidase. RC100 a fa so a lingbi ti sala si anyama osio so ayeke na yâ ti klase ti N-méthylcarbamate tongana carbaryl, méthomyle, acide méfénamique na XMC aga ngu (Hayaatsu na amba ti lo, 2001). A fa so CH so ayeke na yâ ti Pseudomonas sp. C5pp alingbi ti sala kusala na ndo carbaryl (100% ti kusala) nga na 1-naphthyl acétate (36% ti kusala), me pëpe na ndo 1-naphthylacétamide, so afa so a yeke mbeni ésterase (Trivedi na amba ti lo, 2016).
A-étude ti biochimie, lege so a-enzyme ayeke sara kua na ni nga na a-analyse ti génétique afa so agene so ayeke sara si naphthalène abuba ayeke na yâ ti a-unité wala “opéron” use so ayeke sara si ngu ni aga nzoni: nah (“lege so ayeke gue na li ni”, so ayeke sara si naphthalène aga acide salicylique) nga na sal (“lege so ayeke gue na gbe ni”, so ayeke sara si acide so ayeke na gbe ni aga acide). Acides salicyliques na ambeni ye so ayeke tongana ni alingbi ti sara kua tongana aye so ayeke sara si zo abâ pasi ( Shamsuzzaman na Barnsley, 1974 ). Na yâ ti glucose wala acide organique, a yeke sara si operon ni ayeke sara kua nzoni pëpe. Figure 5 afa bungbi ti aye kue so ayeke na yâ ti génétique ti naphthalene (na lege ti operon). A fa iri ti gbâ ti a-variante/alege ti gene ti nah (ndo/pah/dox) na a bâ so ala yeke na kota mara ti molongo ti aye (90%) na popo ti mara ti Pseudomonas kue (Abbasian na amba ti lo, 2016). A leke agene ti naphthalene so ayeke na nduzu mingi na yâ ti mbeni molongo so azo kue amä tere na ndo ni tongana ti so a fa na yâ ti tableau 5A. A fa nga so mbeni gene nde, nahQ, ayeke mû mbage na yâ ti sarango ye ti naphthalène na mingi ni a yeke na popo ti nahC na nahE, me a ngbâ ti hinga tâ kusala ti lo. Legeoko nga, a wara gene ti nahY, so ayeke na gunda ti chémotaxie so ayeke sala si naphthalene abâ gigi, na yanga ti distal ti operon ti nah na yâ ti ambeni membre ni. Na yâ ti Ralstonia sp., a wara so gene ti U2 so ayeke codé glutathion S-transférase (gsh) ayeke na popo ti nahAa na nahAb me a yeke sara pëpe si a yeke sara kua na naphthalène (Zylstra na amba ti lo, 1997).
Figure 5. Bungbi ti génétique nga na mara ti aye nde nde so a bâ na ngoi ti futingo ti naphthalene na popo ti mara ti asioni nyama; (A) Lege ti naphtalène so ayeke na nduzu, so ayeke sara si naphtalène aga acide salicylique; (B) Lege ti naphtalène so ayeke na gbe ni, acide salicylique na lege ti catéchol ti si na lege ti carbone so ayeke na popo ti ala; (C) acide salicylique na lege ti gentisate ti gue na lege ti carbone so ayeke na popo ti ala.
“Lege ti gbe ni” (operon ti sal) ayeke mingi ni nahGTHINLMOKJ na a yeke gbian salicylate ti ga pyruvate na acétaldéhyde na lege ti lege ti kangbingo yâ ti catéchol. A yeke wara na yâ ti gene ti nahG (so ayeke codé hydroxylase ti salicylate) so ayeke na yâ ti opéron ni (Fig. 5B). Tongana a haka ni na ambeni mara ti nyama so ayeke buba naphthalène, na yâ ti P. putida CSV86 a-opéron ti nah na ti sal ayeke na popo ti ala na ala yeke ndulu mingi na mba (ndulu na 7,5 kb). Na yâ ti ambeni nyama so ayeke na Gram, na tapande Ralstonia sp. U2, Polaromonas CJ2, na P. putida AK5, a yeke sala kusala na naphtalène tongana mbeni kota ye so ayeke sala si carbone aga na lege ti lege ti gentisate (na lege ti operon ti sgp/nag). A yeke wara ka kasete ti gene ni na yâ ti forme ti nagAaGHAbAcAdBFCQEDJI, ndo so nagR (so ayeke codé mbeni régulateur so ayeke tongana ti LysR) ayeke dä na mbage ti nduzu (Foto 5C).
Carbaryl ayeke lï na yâ ti cycle ti carbone so ayeke na popo ti 1-naphthol, 1,2-dihydroxynaphtalène, acide salicylique nga na acide gentisique (Foto 3). Na lege ti gingo nda ti ye na ndo ti génétique nga na ndo ti métabolisme, a leke ti kangbi yâ ti lege so na “na nduzu” (changement ti carbaryl ti ga acide salicylique), “na popo-hoto” (changement ti acide salicylique ti ga acide gentisique), nga na “na gbe ni” (changement ti acide gentisique ti ga a-intermédiaire ti lege ti carbone so ayeke na popo ti azo) (Singh et al., 23 ). Na peko ti so a gi nda ti aye na yâ ti génome ti C5pp (supercontig A, 76,3 kb), a bâ so gene ti mcbACBDEF ayeke mû mbage na yâ ti sarango si carbaryl aga acide salicylique, na pekoni mcbIJKL ayeke sara si acide salicylique aga acide gentisique, nga mcbOQP ayeke sara si acide ti carbonique so ayeke na yâ ti acide ti gentisique (acide ti carbonique ti popo-hoto) aga acide ti milieu. pyruvate, Trivedi na amba ti lo, 2016) (Foto 6).
A fa so a-enzyme so ayeke na yâ ti futingo ti a-hydrocarbure ti aromatique (so na popo ni a yeke wara naphthalène na acide salicylique) alingbi ti sara si a-hydrocarbure so ayeke na yâ ti ngu-ingo ni akanga lege na a-enzyme so ayeke na yâ ti a-hydrocarbure so ayeke ngangu pëpe tongana glucose wala acide organique (Shingler, 2003; Phale et al., 2029). Na popo ti alege nde nde ti salango ye ti naphthalene na ambeni ye so alondo na yâ ni, a manda ye na ndo ti aye so ayeke leke yâ ti naphthalene na carbaryl juska na mbeni ndo. Ti naphthalene, agene so ayeke na yâ ti alege ti guengo na li ni nga na ti gbe ni ayeke na lege ti NahR, mbeni ye so ayeke sara kua nzoni so ayeke sara kua tongana LysR. A hunda ti tene a zia na yâ ti gene ti nah na lege ti acide salicylique nga na pekoni a ga na ni (Yen na Gunsalus, 1982). Na ndo ni, ambeni gingo nda ti ye afa so facteur ti hôte intégratif (IHF) nga na XylR (régulateur de transcription dépendant sur la sigma 54) ayeke nga kota ye mingi ndali ti so a yeke sara si a-gene so ayeke na yâ ti mênë ti zo ayeke sara kua nzoni (Ramos et al., 1997). Azo so asara étude afa so a-enzyme ti lege ti zingo ti méta-anneau ti catéchol, so ti tene catéchol 2,3-dioxygénase, ayeke sara si a yeke wara naphthalène nga na/wala acide salicylique (Basu et al., 2006). Azo so asara étude afa so a-enzyme ti lege ti zingo ti ortho-anneau ti catéchol, so ti tene catéchol 1,2-dioxygénase, ayeke sara si a yeke wara acide benzoïque nga na cis,cis-muconate (Parsek na amba ti lo, 1994; Tover na amba ti lo, 2001).
Na yâ ti mara ti C5pp, agene oku, mcbG, mcbH, mcbN, mcbR na mcbS, ayeke codé arégulateur so ayeke na yâ ti sewa ti LysR/TetR ti arégulateur ti sungo mbeti so ayeke na kua ti kanga lege na bubango ti carbaryl. A yeke wara na yâ ti ambeti ti e ambeni ye so ayeke sara si a yeke ngangu pëpe ti hinga ye so ayeke si na yâ ti gigi ti zo (Trivedi et al., 2016). A wara so gene ti mcbH ayeke na yâ ti lege so ayeke na popo ti ala (changement ti acide salicylique ti ga acide gentisique) na a yeke na yâ ti mara ti LysR so ayeke sara si a sû mbeti na yâ ti Pseudomonas nga na Burkholderia. A fa so amembre ti sewa so ahinga so acide salicylique ayeke mbeni mbilimbili molecule so ayeke sara si a-gene so ayeke buba yâ ti aye abâ gigi. Na mbage, a wara agene ota, mcbN, mcbR na mcbS, so ayeke ti mara ti arégulateur ti sungo mbeti ti LysR na TetR, na yâ ti lege ti guengo na gbe ni (amétabolite ti lege ti carbone so ayeke na popo ti gentisate).
Na yâ ti a-procaryote, a-horizontal ti kangbingo agene (ti warango ni, ti changé ni wala ti mû ni) na lege ti aplasmide, a-transposon, a-prophage, a-île ti génome, nga na a-élément conjugatif intégré (ICE) ayeke akota ye so ayeke sara si a-genome ti a-bactérie ayeke na plasticité, na a yeke sara si a yeke wara wala a yeke girisa ambeni mbilimbili kua/sarango ye. A mû lege na asioni nyama ti leke tere ti ala hio ti lingbi na aye nde nde so ayeke na yâ ti ndo so ala yeke dä, na a mû lege na zo so ayamba ala ti sara ye alingbi na aye so ayeke nzoni, na tapande ti buba yâ ti ambeni ye so ayeke na yâ ti a-arome. A yeke wara fani mingi achangement ti métabolisme na lege ti lekengo nzoni a-opéron ti bubango ye, akode ti lekengo ye ti ala, nga na a-enzyme so ayeke nde, so ayeke sara si a yeke ngangu pëpe ti buba yâ ti gbâ ti a-arome (Nojiri na amba ti lo, 2004; Phale na amba ti lo, 2019, 2020). A wara a-cassette ti gene so ayeke sara si naphthalene abuba ayeke na ndo ti ambeni ye nde nde so ayeke tambela tongana aplasmide (so abungbi na abungbi pëpe), a-transposon, a-genome, a-ICE nga na abungbi ti mara ti a-bactérie nde nde (Foto 5). Na yâ ti Pseudomonas G7, a yeke wara a-opéron ti nah na ti sal ti plasmide NAH7 na yâ ti oko lege so a yeke sara kua na ni na a yeke mbage ti mbeni transposon so ayeke na kpale so ahunda ti tene a sara kua na transposase Tn4653 ti tene a bungbi ni (Sota na amba ti lo, 2006). Na yâ ti mara ti Pseudomonas NCIB9816-4, a wara gene ni na ndo ti plasmide so abungbi pDTG1 tongana a-opéron use (so yongo ti ala ayeke ndulu na 15 kb na popo ti ala) so a sû pekoni na mbage nde nde (Dennis na Zylstra, 2004). Na yâ ti mara ti Pseudomonas putida AK5, plasmide so ayeke na yâ ti pAK5 ayeke codé enzyme so ayeke sara si naphtalène abuba na lege ti lege ti gentisate (Izmalkova na amba ti lo, 2013). Na yâ ti mara ti Pseudomonas PMD-1, opéron ti nah ayeke na ndo ti chromosome ni, me opéron ti sal ayeke na ndo ti plasmide so ayeke sara si anyama ni aga pMWD-1 (Zuniga na amba ti lo, 1981). Me, na yâ ti Pseudomonas stutzeri AN10, a-gene kue so ayeke buba yâ ti naphthalène (a-opéron ti nah na ti sal) ayeke na ndo ti chromosome ni na a pensé so a yeke wara ni na lege ti aye so ayeke si na ngoi so a yeke sara si a zia mbeni ye nde, a kiri a bungbi ni nga na a kiri a leke ni (Bosch na amba ti lo, 2000). Na yâ ti Pseudomonas sp. CSV86, a-opéron ti nah na ti sal ayeke na yâ ti génome ti zo so ayeke na yâ ti ICE (ICECSV86). A yeke bata tRNAGly na pekoni a yeke kiri pekoni mbilimbili so afa ndo so a yeke bungbi/a yeke tingbi tele dä (attR na attL) nga na mbeni integrase so ayeke tongana mbeni phage so ayeke na ambage use kue ti tRNAGly, tongaso na lege ti lekengo ye ni, a yeke legeoko na élément ICEclc (ICEclcB13 so ayeke na yâ ti Pseudomusiichorogradation knack). A fa so a lingbi ti mû agene so ayeke na ndo ti ICE na lege ti bungbingo ye na mbeni fréquence ti mungo ye so ayeke tâ kete mingi (10-8), na lege so a yeke mû na zo so awara ni aye ti bubango ye (Basu na Phale, 2008; Phale na amba ti lo, 2019).
Mingi ti agene so ayeke sara si carbaryl abuba ayeke na yâ ti aplasmide. Arthrobactére sp. RC100 ayeke na aplasmide ota (pRC1, pRC2 na pRC300) so na popo ni aplasmide use so ayeke bungbi oko, pRC1 na pRC2, ayeke codé a-enzyme so ayeke sara si carbaryl aga gentisate. Na mbage, a-enzyme so ayeke mû mbage na yâ ti sarango si gentisate aga akota ye so ayeke na yâ ti carbone ayeke na yâ ti chromosome (Hayaatsu na amba ti lo, 1999). Akete nyama so ayeke na yâ ti mara ti Rhizobium. AC100, so a sala kusala na ni ti gbian carbaryl ti ga 1-naphthol, ayeke na plasmide pAC200, so ayeke mû gene ti cehA so ayeke codé CH tongana mbage ti transposon ti Tnceh so angoro ni na akete kete ye so ayeke tongana a-élément ti ziango na yâ ni (istA na istB) (Hashimoto na amba ti lo, 2020). Na yâ ti mara ti Sphingomonas CF06, a tene so gene so ayeke buba yâ ti carbaryl ayeke na yâ ti aplasmide oku: pCF01, pCF02, pCF03, pCF04 nga na pCF05. Homologie ti ADN ti aplasmide so ayeke ga, so afa so mbeni ye ti dongo bê ti gene ayeke dä (Feng et al., 1997). Na yâ ti mbeni symbionte so ayeke buba yâ ti carbaryl so abungbi mara ti Pseudomonas use, mara ti 50581 ayeke na mbeni plasmide so ayeke sara si a-hydrolase ti carbaryl ti mcd (50 kb) ayeke codé gene ti carbaryl hydrolase ti mcd, me plasmide so ayeke na yâ ti mara ti 50552 so ayeke sara si a-enzyme 1- Chaudhry, ngu 1991). Na yâ ti mara ti Achromobacter WM111, a yeke wara gene ti mcd so ayeke na yâ ti mbeni plasmide so ayo 100 kb (pPDL11). A fa so gene so ayeke na ndo ti aplasmide nde nde (100, 105, 115 wala 124 kb) na yâ ti a-bactérie nde nde so alondo na ando nde nde (Parekh na amba ti lo, 1995). Na yâ ti Pseudomonas sp. C5pp, a-gene kue so ayeke sara si a-carbaryl abuba ayeke na yâ ti mbeni génome so akono 76,3 kb ti molongo ti aye (Trivedi na amba ti lo, 2016). Na peko ti so a sara kua na a-MGE 42 nga na a-GEI 36, so na popo ni a-MGE 17 ayeke na yâ ti supercontig A (76,3 kb) so ayeke na mbeni moyenne ti G+C so ayeke asymétrique (54–60 mol%), so afa so a lingbi ti si so a yeke wara a-événement ti transfert ti agene so ayeke na ndö ti sese (al60T). P. putida XWY-1 afa mara ti lekengo ye tongaso ti agene so ayeke buba yâ ti carbaryl, me agene so ayeke na ndo ti mbeni plasmide (Zhu na amba ti lo, 2019).
Na ndo ti ngangu so a yeke sara na yâ ti biochimie nga na génome, akete kete ye ayeke fa nga ambeni ye wala ambeni ye tongana chémotaxis, asarango ye ti changé yâ ti acellule, kangbingo yâ ti acellule, sarango kua na ni nzoni, sarango biosurfactant, na ambeni ye tongaso, so ayeke mû maboko na ala ti sara kua nzoni mingi na a-envitron aromatique so ayeke na yâ ti convitron (Fig7).
Alege nde nde ti kiringo tënë ti acellule ti a-ideal a-hydrocarbure aromatique so ayeke buba yâ ti a-hydrocarbure ti tene a-biodégradation ti akota ye so ayeke buba yâ ti sese aga nzoni.
Azo abâ so akiringo tënë ti chémotactique ayeke aye so ayeke sara si asioni ye so ayeke na yâ ti a-écosystème so ayeke na asioni ye nde nde abuba. (2002) afa so chémotaxis ti Pseudomonas sp. G7 ti naphthalene ayeke sara si naphthalene so ayeke na yâ ti ngu abuba mingi. Mara ti mara ti G7 so ayeke na yâ ti ngonda abuba naphthalene hio mingi ahon mbeni mara ti mutant so ayeke na chémotaxis pëpe. A wara so poroso ti NahY (acide aminé 538 so ayeke na topologie ti membrane) ayeke sara kua maboko na maboko na a-gene ti lege ti métacléavage so ayeke na ndo ti plasmide ti NAH7, nga legeoko tongana a-transducteur ti chémotaxis, a yeke mo bâ mo tene a-protéine so ayeke sara kua tongana mbeni ye so ayeke mû lege na naphtalène ti buba (Grimm na Harwood 1997). Mbeni gingo nda ti ye nde so Hansel na amba ti lo asara. (2009) afa so protéine ni ayeke na chémotactique, me wungo ti aye so ayeke buba ni ayeke mingi. (2011) afa mbeni kiringo tënë ti chémotactique ti Pseudomonas (P. putida) na mbage ti naphtalène so ayeke gaz, so na yâ ni diffusion ti phase ti gaz asara si naphtalène ni ayeke sua lakue na yâ ti acellule ni, so ayeke komande kiringo tënë ti chémotactique ti acellule ni. Azo ti gingo nda ti ye ni asara kua na sarango ye ti chémotactique so ti leke na akete kete ye so ayeke sara si aye ni abuba hio mingi. Ambeni gingo nda ti ye afa so alege ti chimiothérapie ayeke leke nga ambeni kusala ti acellule tongana kangbingo yâ ti acellule, lekengo yâ ti cycle ti acellule nga na lekengo biofilm, na tongaso a yeke mû maboko ti kanga lege na wungo ti aye so ayeke buba. Ye oko, ti sala kusala na ye so (chémotaxis) teti futingo ye nzoni ayeke na kpale ndali ti ambeni ye so ayeke kanga lege na ni. Akota kpale ni ayeke so: (a) arécepteur paralogue nde nde ahinga a-oko composé/ligand; (b) dutingo ti ambeni ye nde so ayeke mû lege na zo ti wara ye, so ti tene, tropisme so ayeke na ngangu; (c) akota kangbi so ayeke na yâ ti molongo ti aye so ayeke na yâ ti oko sewa ti arécepteur ni; na (d) mankengo ti hinga ye na ndo ti akota poroso so ayeke na yâ ti a-bactérie (Ortega na amba ti lo, 2017; Martin-Mora na amba ti lo, 2018). Na ambeni ngoi, biodégradation ti a-hydrocarbure aromatique ayeke sara si a yeke wara gbâ ti a-métabolite/a-intermédiaire, so alingbi ti duti chémotactique ndali ti mbeni groupe ti a-bactérie me so ayeke sara si ambeni zo ason bê ti ala, na a sara si kua ni aga ngangu mingi. Ti hinga asarango ye ti a-ligand (a-hydrocarbure aromatique) na a-récepteur ti chimie, a leke a-hybride ti a-appareil ti gbungo na ye (PcaY, McfR, na NahY) na lege so a bungbi a-capteur nga na a-domaine ti signal ti Pseudomonas putida na Escherichia coli, so ayeke sara kua na a-récepteur ti a-acide aromatique, TCA na alLuthaly intermedia. ngu 2019).
Na gbe ti ngangu ti naphthalene nga na ambeni hydrocarbure aromatique polycyclique (PAH), lekengo yâ ti membrane ti asioni nyama nga na dutingo be-ta-zo ti akete kete ye ayeke sara akota changement. Azo so asara étude afa so naphthalene ayeke kanga lege na sarango kua ti chaîne ti acyl na lege ti a-hydrophobe, na tongaso a yeke sara si a yeke sara si a yeke vuru nga a yeke sara si a yeke sara kua nzoni (Sikkema et al., 1995). Ti kanga lege na asioni ye so, a-bactérie ayeke leke yâ ti membrane ni na lege so ala yeke changé wungo ti acide gras so ayeke na popo ti a-acide gras so ayeke na chaîne branchée iso/anteiso nga na a-acide gras cis-insaturé so ayeke isomérisé na yâ ti a-isomère trans so alingbi na ni (Heipieper na de Bont, 1994). Na yâ ti Pseudomonas stutzeri so a lu ni na ndo ti yorö ti naphtalène, wungo ti acide gras so ayeke na yâ ti ngu ni alondo na 1,1 ti si na 2,1, me na yâ ti Pseudomonas JS150 wungo ni so alondo na 7,5 ti si na 12,0 (Mrozik na amba ti lo, 2004). Tongana a kono na ndo ti naphtalène, a-cellule ti Achromobacter KAs 3–5 afa so a-cellule ni ayeke bungbi oko na terê ti a-cristal ti naphtalène ni nga na mbeni kete wungo ti charge so ayeke na ndo ti a-cellule ni (alondo na -22,5 ti si na -2,5 mV) so ague oko na condensation ti cytoplasme nga na a-vacuolisation ti a-cellule, aye so ayeke na yâ ti a-cellule ti alhapat. ngu 2019). Atâa so achangement so ayeke si na yâ ti acellule/na ndo ti sese ayeke sara si zo ayeke mû nzoni asioni ye so ayeke na yâ ti ngu, a leke pëpe akode ti bioingénierie so alingbi na ni nzoni. A yeke ngangu ti tene a sara kua na forme ti acellule ti sara si aye so ayeke na yâ ti tere ti zo aga nzoni ( Volke na Nikel, 2018 ). Ti zi agene so ayeke sara ngangu na ndo ti kangbingo yâ ti acellule ayeke sara si achangement asi na yâ ti forme ti acellule. Ti zi agene so ayeke sara ngangu na ndo ti kangbingo yâ ti acellule ayeke sara si achangement asi na yâ ti forme ti acellule. Na yâ ti Bacillus subtilis, a fa so protéine ti septum ti acellule SepF ayeke mû mbage na yâ ti lekengo septum na a hunda ni ti tene a sara ambeni ye na pekoni ti kangbi yâ ti acellule, me a yeke pëpe mbeni kota gene. Ti zi agene so ayeke codé a-hydrolase ti peptide ti glycan na yâ ti Bacillus subtilis asara si a-cellule ni akono, a sara si a yeke wara ambeni mbilimbili ye so ayeke kono, nga a yeke sara si a-enzyme ni ayeke sara kua nzoni (Cui et al., 2018).
A leke ti tene a kangbi yâ ti alege ti futingo ti carbaryl ti wara na lege ti futingo ti Pseudomonas so ayeke na yâ ti a-espèce C5pp na C7 (Kamini na amba ti lo, 2018). A fa so a yeke mû carbaryl ti gue na ni na yâ ti ndo ti périplasme na lege ti septum ti membrane ti gigi nga/wala na lege ti a-porine so ayeke kangbi yâ ti tere ti zo. CH ayeke mbeni enzyme so ayeke na yâ ti périplasme so ayeke sara si carbaryl aga 1-naphthol, so ayeke ngbâ lakue nzoni, so ayeke kpe ngu mingi nga so ayeke sara si ngu alï pëpe. CH ayeke na yâ ti périplasme na lo yeke na mbeni kete affinité na carbaryl, tongaso lo yeke kanga lege na lekengo ti 1-naphthol, na lege so lo yeke kanga lege na bungbingo ti lo na yâ ti acellule nga lo yeke sara si a yeke sara sioni na acellule pëpe (Kamini et al., 2018). A yeke mû 1-naphthol so alondo na yâ ni ti gue na ni na yâ ti cytoplasme na lege ti kangbingo yâ ti membrane ni na/wala ti kangbingo yâ ni, na pekoni a yeke hydroxylé ni ti ga 1,2-dihydroxynaphthalène na lege ti enzyme so ayeke na kota affinité 1NH ti tene a kiri a sara kua na ni na yâ ti lege ti carbone so ayeke na popo ti ala.
Atâa so akete kete ye ayeke na ngangu ti génétique nga na ti métabolisme ti buba yâ ti aye so ayeke na yâ ti a-xénobiotique, lege so a yeke sara kua na ni (so ti tene, ti sara kua nzoni mingi na a-organisme so ayeke ngangu pëpe ahon ti so ayeke ngangu) ayeke mbeni kota ye so ayeke kanga lege na aye so ayeke na yâ ti ngu. Ti wara na ti sala kusala na akete kete ye so ayeke mû carbone ayeke sala si agene so ayeke codé a-enzyme so ayeke buba aye so ayeke ngangu/so azo aye ni pëpe tongana a-PAH adë. Mbeni tapande so a manda ni nzoni ayeke so tongana a mû glucose na lactose legeoko na Escherichia coli, a yeke sala kusala na glucose nzoni ahon lactose (Jacob na Monod, 1965). A fa so pseudomonas ayeke buba mara ti a-PAH nde nde nga na a-xénobiotique tongana aye so ayeke mû carbone. Na yâ ti Pseudomonas, a yeke wara a-acide organique > glucose > a-aromatique (Hylemon na Phibbs, 1972; Collier na amba ti lo, 1996). Ye oko, mbeni ye ayeke dä so ayeke nde. Ye ti dongo bê ni ayeke so, Pseudomonas sp. CSV86 afa mbeni lege ti salango ye so ayeke nde so asala kusala mingi na a-hydrocarbure ti aromatique (acide benzoïque, naphtalène, na ambeni ye tongaso) ahon ti sala kusala na glucose na ti sala kusala maboko na maboko na a-hydrocarbure ti aromatique na a-acide organique (Basu et al., 2006). Na yâ ti bactérie so, a yeke sara pëpe si agene so ayeke buba yâ ti a-hydrocarbure so ayeke na aroma adë même tongana mbeni use ye so ayeke mû carbone tongana glucose wala acide organique ayeke dä. Na ngoi so a yeke sara kua na glucose nga na a-hydrocarbure aromatique, a yeke bâ so a-gene so ayeke mû lege na glucose ti gue na ni nga ti sara si a-hydrocarbure ni aga nzoni, a yeke sara kua na a-hydrocarbure ti aromatique na yâ ti kozo mbage ti log ni, na a yeke sara kua na glucose na yâ ti use mbage ti log ni (Basu et al., 2006, Choudhary et al201). Na mbage, dutingo ti a-acide organique asala ngangu pëpe na ndo ti fango na gigi a-hydrocarbure aromatique, tongaso a yeke ku ti tene a-bactérie so aga mbeni mara ti nyama so a lingbi ti sara étude na ndo ti biodégradation (Phale et al., 2020).
Azo ahinga nzoni mingi so biotransformation ti hydrocarbure alingbi ti sara si a yeke ngangu na zo ti sara kua nzoni nga ti sara si a-enzyme so ayeke sara si a-oxydant ti terê ti zo aga nzoni. Naphthalène so ayeke na yâ ti acellule so ayeke na yâ ti aphase stationnaire nga na yâ ti acomposé so ayeke na poison ayeke sara si a yeke wara mara ti oxygène so ayeke sara kua nzoni (ROS) (Kang et al. 2006). Teti so a-enzyme so ayeke buba naphthalène ayeke na abungbi ti fer na soufre, na gbe ti ngangu ti oxidation, fer so ayeke na yâ ti héme nga na aprotéine ti fer na soufre ayeke ga oxidé, na ye so ayeke sara si aprotéine ni ayeke sara kua pëpe. Ferredoxin-NADP+ réductase (Fpr), legeoko na superoxyde dismutase (SOD), ayeke sara si a yeke ngangu ti tene a kiri a leke yâ ti aye so ayeke na yâ ti NADP+/NADPH nga na a-molécule use ti ferredoxin wala ti flavodoxin, na lege so a yeke zi ROS na a yeke kiri na ndo so fer-soufre ayeke dä na gbe ti ngangu ti oxidation (Li et.06). A fa so Fpr na SodA (SOD) use kue so ayeke na yâ ti Pseudomonas alingbi ti sara si a yeke ngangu ti tene a sara kua na ni, na a bâ so SOD nga na catalase ayeke sara kua mingi na yâ ti akete mara osio ti Pseudomonas (O1, W1, As1, na G1) na ngoi so ala yeke kono na yâ ti aye so a zia naphthalene dä (K et.0). Ambeni gingo nda ti ye afa so tongana a zia na yâ ni ambeni ye so ayeke sara si terê ti zo aga nzoni tongana acide ascorbique wala fer ferreux (Fe2+) alingbi ti sara si naphthalène ni akono mingi. Na ngoi so Rhodococcus erythropolis akono na yâ ti ngu so a sara ni na naphthalène, a yeke sara si a yeke wara a-oxyde so ayeke na yâ ti a-oxyde ti cytochrome P450 so na popo ni a yeke wara sodA (sodA (Superoxyde de Fe/Mn), sodC (Cu/Zn), nga na recA (Sazykin na amba ti lo, 201). Na peko ti so a sara kua na a-étude ti Pseudomonas so a zia na yâ ti naphthalène, a fa so a-upregulation ti a-protéine nde nde so ayeke sara si zo ayeke na kpale ti oxidation ayeke mbeni kode ti hon ndo ti kpale (Herbst et al., 2013).
A fa so akete kete ye ayeke sara si a-biosurfactant abâ gigi na gbe ti kusala ti a-hydrophobe so ayeke mû carbone. A-surfactant so ayeke a-amphiphile so ayeke sara kua na ndo ti sese so alingbi ti sara si abungbi na ndo so mafuta na ngu wala pupu na ngu ayeke tingbi tere dä. Ye so ayeke mû maboko na pseudo-solubilisation na a yeke sara si a yeke ngangu pëpe ti mû a-hydrocarbure so ayeke na aroma, na ye so ayeke sara si a yeke sara kua nzoni na a-hydrocarbure (Rahman et al., 2002). Ndali ti aye so, a yeke sara kua mingi na a-biosurfactant na yâ ti a-usine nde nde. Ti zia ambeni ye ti chimie wala ti biosurfactant na yâ ti aculture ti bactérie alingbi ti sara si a-hydrocarbure ni abuba nzoni nga ti sara si a-hydrocarbure ni abuba hio. Na popo ti anyama so ayeke na yâ ti ngu, a yeke wara a-rhamnolipide so Pseudomonas aeruginosa ayeke sara, a gi nda ti ye mingi na ndo ni nga a sara kua na ni (Hisatsuka na amba ti lo, 1971; Rahman na amba ti lo, 2002). Na ndo ni, ambeni mara ti aye so ayeke sara si terê ti zo aga nzoni ayeke a-lipopeptide (a-mucine so alondo na yâ ti akeke ti mburu), a-émulgateur 378 (so alondo na yâ ti akeke ti mburu) (Rosenberg na Ron, 1999), a-lipide ti disaccharide ti tréhalose so alondo na Rhodococcus (Ramdah99), 1999. na Hallberg, 2002), na a yeke wara na yâ ti anyama ti ngonda (Siegmund na Wagner, 1991) nga na anyama ti ngonda (Zhi na amba ti lo, 2017). A fa so angangu ye so ayeke sara si ngu so ayeke na yâ ti ngu ni alondo na 72 dynes/cm ti si na gbe ti 30 dynes/cm, na a mû lege na hydrocarbure ti mû yâ ti ngu ni nzoni. A fa so a -Pseudomonas, Bacillus, Rhodococcus, Burkholderia na ambeni mara ti a -bactérie alingbi ti sara a -biosurfactant nde nde so a sara ni na lege ti rhamnolipide nga na glycolipide tongana a lë ni na yâ ti a -méthylnaphtalène nga na a -méthylnaphtalène (Kanga na amba ti lo, 1997., Puntus20). Pseudomonas maltophilie CSV89 alingbi ti sara si a dü mbeni ye so ayeke na yâ ti acellule ti zo so ayeke na yâ ti ngu tongana a lë ni na ndo ti ambeni ye so ayeke na parfum tongana acide naphthoïque (Phale na amba ti lo, 1995). Kinétique ti lekengo Biosur-Pm afa so lekengo ni ayeke mbeni ye so abâ lege ti maïngo ti ye nga na pH. A bâ so wungo ti Biosur-Pm so ayeke na yâ ti acellule so ayeke na pH so ayeke neutre ayeke mingi ahon ti so ayeke na pH 8,5. A-cellule so akono na pH 8,5 ayeke na ngu mingi pëpe na ala yeke na kota nzara ti wara a-aromatique nga na a-aliphatique ahon a-cellule so akono na pH 7,0. Na yâ ti Rhodocoque spp. N6, kota wungo ti carbone na azote (C:N) nga na wungo ti fer ayeke anzoni ye so alingbi ti sara si a sara kua na a-extracellulaire (Mutalik et al., 2008). A tara ti leke yâ ti biosynthèse ti a-biosurfactant (surfactin) na lege so a yeke sara si a-espèce nga na a-fermentation ni aga nzoni. Me, titre ti surfactant so ayeke na yâ ti culture ni ayeke kete (1,0 g/L), ye so ayeke sara si a yeke ngangu ti sara kua na akota ye (Jiao na amba ti lo, 2017; Wu na amba ti lo, 2019). Tongaso, a sara kua na akode ti génétique ti sara si biosynthèse ti lo aga nzoni. Me, a yeke ngangu ti tene a changé ni na lege ti ingénieur ndali ti so kota ti operon ni (∼25 kb) nga na akpengba-ndia ti biosynthèse ti système ti hingango ye ti quorum (Jiao na amba ti lo, 2017; Wu na amba ti lo, 2019). A sara gbâ ti achangement na yâ ti a-ingénierie génétique na yâ ti a-bactérie ti Bacillus, so kota ye ni ayeke ti tene a sara si a-surfactin abâ gigi mingi na lege so a mû place ti promoteur ni (operon srfA), a sara si a-protéine so ayeke sigigi na a-surfactin YerP nga na a-régulateur ComX na PhrC abâ gigi mingi (Jiao et al., 201). Ye oko, akode ti lekengo na agene so asala si a gbian gi mbeni ye oko wala ambeni kete na yâ agene ti zo na ade ti si pëpe ti sala kusala na ni ti vo ni. Tongaso, a lingbi a manda ye mingi na ndo akode ti salango ye nzoni so aluti na ndo hingango ye.
A yeke sala ka a-étude na ndo biodégradation ti PAH mingi ni na gbe ti aye so a leke ni na yâ ti laboratoire. Me, na ando so saleté ayeke dä wala na yâ ti ando so saleté ayeke dä, a fa so aye mingi so ayeke abiotique nga na biotique (température, pH, oxygène, warango kobe, biodisponibilité ti substrat, ambeni ye so ayeke na yâ ti ngu, kangango lege na aye so ayeke si na nda ni, na ambeni ye tongaso) ayeke changé nga ayeke sara ngangu na ndo ti ngangu ti bubango ti akete kete ye.
Température ayeke sara ngangu mingi na ndo ti biodégradation ti PAH. Na ngoi so ndowa ayeke gue na li ni, wungo ti oxygène so abungbi na yâ ti ngu ayeke kiri na peko, na ye so ayeke sara ngangu na ndo ti lege so akete kete ye so ayeke na yâ ti aérobie ayeke sara kua na ni, ndali ti so ala yeke na bezoin ti oxygène so ayeke na yâ ti amolécule tongana mbeni oko ti aye so ayeke mû maboko na a-oxygénase so ayeke sara kua ti hydroxylation wala ti kangbingo yâ ti a-anneau. Azo mingi ayeke bâ so tongana ndowa ayeke gue na li ni mingi, a yeke sara si a-PAH so ayeke babâ na mama ni aga ambeni ye so ayeke na poison mingi, na tongaso a yeke kanga lege na aye so ayeke buba yâ ti aye (Muller et al., 1998).
A bâ so mingi ti ando so PAH ayeke dä ayeke na akota pH, na tapande ando so ngu ti mine ti acide ayeke dä (pH 1–4) nga na ando so gaz naturel/charbon ayeke ga na ni so ayeke na ngu ti alcaline (pH 8–12). Aye so alingbi ti sara ngangu na ndo ti aye so ayeke buba yâ ti aye. Tongaso, kozoni si a sala kusala na akete kete ye teti bioremediation, a yeke nzoni ti leke pH ni na ziango na yâ ni ambeni ye so alingbi (so ayeke na ngangu ti sala si oxidation-réduction adë) tongana sulfate d’ammonium wala nitrate d’ammonium teti asese so ayeke alcaline wala ti zia na yâ ni chaux na carbonate ti acide ti calcium si carbonate wala ti magnéw. ngu 1995;
Oxygène so a mû na ndo so kobela ni asi dä ayeke ye so ayeke kanga lege na biodégradation ti PAH. Ndali ti aye ti redox so ayeke na yâ ti ndo ni, mingi ni a hunda ti tene a zia oxygène na yâ ti ndo ni (fango yaka, ziango pupu na yâ ti yaka, nga na ziango ambeni ye na yâ ni) (Pardieck et al., 1992). Odenkranz na amba ti lo. (1996) afa so ziango peroxyde ti magnésium (mbeni ye so ayeke zi oxygène) na yâ ti mbeni ngu so ayeke na saleté alingbi ti sara si abungbi ti BTEX aga nzoni. Mbeni gingo nda ti ye nde a gi nda ti bubango ti phenol na BTEX na yâ ti mbeni ngu so ayeke na saleté na lege ti ziango nitrate ti sodium na yâ ti ngu ni nga na lekengo adû ti zingo ngu ti tene a wara nzoni bioremédiage (Bewley na Webb, 2001).